Klimaatverandering bedreigt leefgebied van een derde van de gebruikte Amazone-planten

In dit artikel:

Eeuwenoude kennis van inheemse gemeenschappen in het Amazonegebied staat onder dubbele druk: klimaatverandering én taalverlies. Uit een nieuwe studie van onderzoekers van de Universiteit van Zürich, gepubliceerd in *Springer Nature*, blijkt dat tussen 2060 en 2080 waarschijnlijk 28 tot 34 procent van de plantensoorten die door inheemse groepen worden gebruikt lokaal uit hun huidige leefgebied verdwijnt. Dat treft niet alleen voedsel- en medicinale planten, maar ook soorten die belangrijk zijn voor bouw, ambacht en rituelen.

De onderzoekers brachten daarvoor meer dan 90.000 meldingen van plantengebruik samen uit 700 historische en wetenschappelijke bronnen, gaande terug tot 1504. In totaal documenteerden ze 5.796 inheemse plantensoorten in het Amazonebekken, ongeveer een derde van alle bekende zaadplanten daar. Opvallend is dat 74 procent van die kennis cultureel uniek is en dus slechts binnen één taal of gemeenschap voorkomt. Als die taal verdwijnt, verdwijnt vaak ook de bijbehorende kennis.

Dat risico is groot: meer dan de helft van de 156 geanalyseerde inheemse talen is bedreigd. De auteurs schatten dat alleen al het uitsterven van bedreigde talen kan leiden tot verlies van 26 procent van de vastgelegde plantenkennis, en mogelijk zelfs tot 61 procent als ook talen met onbekende status worden meegerekend. Vooral gebieden met bedreigde talen zijn kwetsbaar; daar kan het verlies aan gebruikte plantensoorten oplopen tot gemiddeld 39 procent.

De studie laat daarmee zien dat het Amazonegebied niet alleen een biodiversiteitscrisis doormaakt, maar ook een culturele erfgoedcrisis. Volgens de onderzoekers zijn bosbehoud, bescherming van talen en het voortbestaan van inheemse gemeenschappen nauw met elkaar verbonden.