Klein hersenimplantaat tegen depressie mag voor het eerst op mensen worden getest
In dit artikel:
Het Amerikaanse bedrijf Motif Neurotech krijgt van de U.S. Food and Drug Administration groen licht voor een eerste klinische studie met een nieuw schedelimplantaat (DOT) dat bedoeld is voor patiënten met therapieresistente depressie. De proef, RESONATE geheten, start binnenkort in meerdere Amerikaanse medische centra en volgt ongeveer tien deelnemers gedurende een jaar. De primaire focus ligt op veiligheid; daarnaast worden effect op klachten, kwaliteit van leven en cognitieve functies onderzocht.
De techniek onderscheidt zich doordat het kleine implantaat niet diep in het brein wordt geplaatst maar in de schedel net boven het hersenvlies, via een poliklinische ingreep van circa twintig minuten. Het apparaat heeft geen batterij maar wordt draadloos van energie voorzien door een speciale pet die patiënten thuis dragen; die pet levert tegelijk de stimulatiepatronen. In de beginfase gebruiken deelnemers de pet meerdere keren per dag voor korte sessies, later mogelijk slechts als onderhoudsbehandeling.
Motif’s benadering is gestoeld op de opvatting dat ernstige depressie een verstoring is tussen hersennetwerken: het Default Mode Network (meer actief bij piekeren en zelfreflectie) en het Central Executive Network (betrokken bij concentratie, plannen en handelen). Bij zware depressie overheerst het eerste netwerk; het implantaat probeert het onderactieve executive-netwerk te stimuleren en zo het evenwicht te herstellen. Volgens de ontwikkelaars zouden mensen al binnen enkele dagen tot tien dagen verbetering kunnen merken — veel sneller dan veel bestaande therapieën zoals medicatie of transcraniële magnetische stimulatie, maar dat moet de kleine veiligheidsgerichte studie nog bevestigen.
Een opvallend aspect is dat toekomstige versies niet alleen stimuleren maar ook hersensignalen meten, wat psychiatrie mogelijk beter dan nu objectief kan onderbouwen. Dat zou behandelkeuzes en doseringen op individueel niveau kunnen sturen, in plaats van uitsluitend te vertrouwen op vragenlijsten en gesprekken.
De nieuwe aanpak bouwt voort op meer dan tien jaar academisch onderzoek, onder meer aan Rice University, en valt op binnen de grotere markt van herseninterfaces door zich expliciet op psychiatrische indicaties te richten in plaats van op sensorische of motorische functies (zoals sommige andere bedrijven doen). De doelgroep is groot: in de VS zijn naar schatting miljoenen mensen met therapieresistente depressie. Tegelijkertijd blijven de onderzoekers en toezichthouders terughoudend — grote effectiviteit en lange-termijnveiligheid moeten in vervolgstappen nog worden aangetoond.