Klaar voor de volgende pandemie

In dit artikel:

Bilthoven Biologicals is door Europa aangewezen als een van de vier Pandemic Preparedness Facilities. De Nederlandse locatie moet bij een nieuwe pandemie binnen drie maanden kunnen starten met de productie van miljoenen virale-vectorvaccins en binnen twaalf maanden grote aantallen doses kunnen leveren. Daarmee moet een belangrijke tekortkoming uit de coronacrisis worden aangepakt: vaccins waren wel in ontwikkeling, maar grootschalige productiefaciliteiten, personeel en grondstoffen konden niet snel genoeg worden opgeschaald.

Het bedrijf, dat al tientallen jaren vaccins produceert en sinds 2012 onderdeel is van het Serum Institute of India, heeft hiervoor in anderhalf jaar twee nieuwe voorzieningen gebouwd. Een productiefaciliteit met bioreactoren van 2.000 liter kan, afhankelijk van het vaccin, tot 300 miljoen doses per jaar maken. Daarnaast is een nieuwe installatie voor steriel afvullen gerealiseerd. Volgens Jorrit van Hoorn van Bilthoven Biologicals zijn voor vaccinproductie honderden materialen nodig. Daarom werkt het bedrijf met meerdere leveranciers, veiligheidsvoorraden en alternatieve aanvoer. Ook moeten de biologische productieprocessen nauwkeurig controleerbaar en reproduceerbaar zijn.

De nieuwe productielijnen worden continu gebruikt en onderhouden, onder meer voor reguliere vaccinatiecampagnes. Zo blijven ze inzetbaar wanneer een pandemie uitbreekt. Het bedrijf maakt vooraf afspraken met klanten over het vrijmaken van de installaties en kan personeel intern verschuiven. Vanwege strenge GMP-eisen kunnen niet zomaar externe medewerkers worden ingezet. Het Indiase moederbedrijf leverde kennis en ondersteuning; het produceert wereldwijd jaarlijks ongeveer 1,5 miljard vaccindoses.

De recente uitbraak van hantavirus leidt niet automatisch tot opschaling. Volgens Van Hoorn wordt slechts een deel van de virusuitbraken een pandemie. Bilthoven werkt daarom ook met CEPI aan onderzoek naar virussen met pandemisch potentieel, zodat vaccinontwikkeling niet vanaf nul hoeft te beginnen.