'Kijk bij FOAKs vooral ook naar kapitaalbehoefte'  

In dit artikel:

De discussie over First of a Kind-fabrieken (FOAKs) richt zich vaak op de vraag hoe de benodigde tientallen miljoenen euro’s kunnen worden gefinancierd. Volgens Johan Sanders, emeritus hoogleraar aan Wageningen University & Research, moet eerst worden onderzocht hoe zulke fabrieken door een ander procesontwerp aanzienlijk goedkoper kunnen worden.

Sanders zag in zijn 25 jaar industriële ervaring drie keer dat een ceo de opschaling van een succesvol pilotproces stopzette. Hoewel al ongeveer 10 miljoen euro was geïnvesteerd, zou een fabriek op volledige schaal nog 50 tot 100 miljoen euro kosten. Voor een onbewezen technologie was dat risico te groot. Omdat de energietransitie veel FOAKs nodig heeft, kan de hoge kapitaalbehoefte de ontwikkeling ervan afremmen.

Onderzoek van onder anderen Jean Paul Lange en analyses van veertig bulkchemicaliën wijzen volgens Sanders op warmteoverdracht als een belangrijke oorzaak van hoge investeringen. Processen die veel warmte moeten toevoegen of afvoeren, vragen dure apparatuur, maar profiteren daardoor ook sterk van schaalvergroting. Sanders pleit daarom voor processen met een beperkte warmtevraag.

Biotechnologie kan daarbij helpen. Anaerobe fermentaties, bijvoorbeeld voor ethanol, melkzuur en aceton-butanol, produceren minder warmte en zijn daardoor minder kapitaalintensief dan aerobe fermentaties, waarvoor veel koeling nodig is. Lagere investeringen maken het bovendien mogelijk om duurdere hernieuwbare grondstoffen te gebruiken en fabrieken op kleinere schaal rendabel te exploiteren.

Door verschillende biochemische routes te combineren, zouden ook uiteenlopende, nu fossiel geproduceerde moleculen kunnen worden gemaakt. Sanders noemt onder meer barnsteenzuur, tereftaalzuur, diaminen en FDCA. Volgens hem zouden de kapitaalkosten van een biotechnologische FDCA-route met de huidige kennis ongeveer vijf keer lager kunnen zijn dan bij een chemische route. De centrale vraag is daarom niet alleen hoe de eerste fabriek wordt gefinancierd, maar vooral hoe die fabriek vanaf het ontwerp minder financiering nodig maakt.