Kernafval kilometers diep de grond instoppen lijkt ineens een serieuze optie

In dit artikel:

Een driejarig onderzoek in opdracht van het Amerikaanse ministerie van Energie wijst erop dat hoogradioactief afval dat overblijft na recycling mogelijk betaalbaar en veilig diep onder de grond kan worden opgeborgen. Het bedrijf Deep Isolation ontwikkelt daarvoor een systeem waarbij afvalcontainers in speciaal geboorde, kilometers diepe gaten in geschikte geologische formaties worden geplaatst. De gaten kunnen verticaal of horizontaal worden aangelegd en vormen een alternatief voor klassieke eindbergingen met uitgebreide tunnelstelsels, zoals het Finse Onkalo.

Deep Isolation onderzocht de aanpak samen met Argonne National Laboratory, Oklo en Case Western Reserve University binnen het ARPA-E CURIE-programma. In alle doorgerekende scenario’s bleven de bergingskosten onder de doelstelling van 0,1 dollarcent per opgewekte kilowattuur. Ook voldeden de berekende stralingsrisico’s aan de veiligheidscriteria; in de meeste scenario’s lag de geschatte dosis voor de bevolking veel lager dan de referentiewaarde van 10 millirem per jaar.

De resultaten zijn voorlopig alleen modeluitkomsten. Onder meer de locatiekeuze, vergunningen en de werking van materialen over zeer lange perioden moeten nog worden aangetoond. Een centraal onderdeel is de Universal Canister System-container, die opslag, transport en definitieve berging moet combineren. Dat kan voordelen bieden wanneer recycling van kernbrandstof toeneemt, omdat bruikbare materialen worden hergebruikt maar radioactieve reststromen overblijven.

Begin 2026 startte Deep Isolation bij Cameron in Texas een meerjarige proef op ware grootte en op relevante diepte. Daarbij wordt geen radioactief afval gebruikt; de onderzoekers testen vooral het boren en het plaatsen en terughalen van containers. Succesvolle proeven kunnen diepe boorgaten tot een serieus alternatief maken voor grootschalige ondergrondse bergingscomplexen.