Kantoorinstallaties regelen op een bezetting die er niet meer is

In dit artikel:

Nederlandse kantoren zijn gemiddeld voor 59 procent bezet, blijkt uit het Occupier Panel 2025 van vastgoedadviseur CBRE. De cijfers zijn gebaseerd op 174 organisaties met samen 4,4 miljoen vierkante meter kantoorruimte, ongeveer een tiende van de markt. Voor de coronapandemie lag de bezetting op 65 procent; bij overheden en publieke instellingen is dat gemiddeld slechts 51 procent. Dinsdag en donderdag zijn doorgaans de drukste kantoordagen, maandag en vrijdag de rustigste.

Toch worden verwarming, koeling en ventilatie in de meeste gebouwen nog aangestuurd op vaste bedrijfstijden en de oorspronkelijke ontwerpbezetting. Daardoor draaien installaties vaak hetzelfde bij honderden als bij enkele tientallen aanwezigen, terwijl klimaatinstallaties de grootste energiepost vormen.

De herziene Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD) verplicht gebouwautomatisering om energiegebruik continu te monitoren, registreren, analyseren en bij te sturen. Die verplichting geldt al voor installaties boven 290 kilowatt en wordt in 2029 uitgebreid naar systemen vanaf 70 kilowatt. Vooral dat bijsturen is lastig, omdat gebouwbeheersystemen meestal geen betrouwbare voorspelling van de toekomstige bezetting hebben.

Bewegings-, CO₂-, wifi- en stoelensensoren meten vooral de huidige of recente bezetting en zijn daardoor minder geschikt voor gebouwen met een trage thermische reactie. Reserveringsdata kan juist vooraf aangeven hoeveel mensen waar en wanneer verwacht worden. In combinatie met sensoren, die no-shows signaleren, kan die informatie worden gebruikt om installaties een dag vooruit aan te sturen.

De grootste energiewinst zit volgens het artikel in zonering: alleen verdiepingen of vleugels met verwachte bezetting hoeven volledig te worden verwarmd en geventileerd. Daarvoor moeten de zones in de reserveringssoftware aansluiten op de technische klimaatgroepen. Een succesvolle invoering vereist verder een open koppeling met het gebouwbeheersysteem, privacybescherming, een fallback bij storingen en metingen over minstens één volledig seizoen.