Kan zuurstofarme lucht bijenvolken beschermen tegen de dodelijke varroamijt?
In dit artikel:
De varroamijt, wereldwijd de grootste bedreiging voor honingbijen, kan zich niet voortplanten op grote hoogte. Dat blijkt uit Chinees-Brits onderzoek op de Tibetaanse hoogvlakte. Bijenvolken die op ruim 3600 meter werden gehouden, raakten binnen een jaar volledig mijtvrij. Na twee jaar leefden nog 13 van de 15 onderzochte volken, zonder behandeling met bestrijdingsmiddelen. Op lagere hoogtes stierven vrijwel alle volken binnen een jaar.
De onderzoekers brachten in mei 2024 zestig besmette volken vanuit het tropische zuiden van China onder op vier locaties: 554 meter, bijna 2000 meter, ruim 2900 meter en ruim 3600 meter. In Lhasa daalde het aandeel besmette broedcellen van meer dan 9 procent naar nul. In Kunming steeg dat aandeel juist tot bijna 22 procent en stierven 25 van de 30 volken op de twee laagste locaties binnen vier maanden. In Nyingchi overleefde geen enkel volk het eerste jaar.
Onderzoek aan honderden broedcellen liet zien dat mijten op grote hoogte nog wel eitjes legden, maar dat die zich nauwelijks ontwikkelden. Temperatuur, luchtvochtigheid en de groei van de bijenpop verschilden niet wezenlijk tussen de locaties. Het vermoedelijke verschil is het zuurstofgehalte: op 3600 meter bevat de lucht ongeveer een derde minder zuurstof dan op zeeniveau. Vooral jonge mijtenlarven lijken daar last van te hebben, omdat zij hun ademhaling aanvankelijk nog niet met een volledig ontwikkeld luchtpijpstel kunnen regelen. Volwassen mijten kunnen de ijle lucht wel maanden verdragen, maar hun nageslacht komt niet verder.
Een proef in vijf bijenkasten in de Chinese provincie Zhejiang bevestigde die verklaring. Door het zuurstofgehalte kunstmatig te verlagen tot dat van Lhasa, kregen de mijten binnen elf dagen gemiddeld slechts 1,7 nakomelingen en bleven vrijwel alle eitjes steken.
De ontdekking kan op termijn leiden tot een bestrijdingsmethode zonder chemicaliën. In een kleine eerste proef verminderde het gedeeltelijk sluiten van de vliegopening ’s nachts de zuurstof in de kast en daarmee ook de voortplanting van de mijt. Het is echter nog onbekend of langdurig zuurstofgebrek schadelijk is voor bijenvolken en of de aanpak ook werkt in andere klimaten en bij andere bijenrassen.
Vandaag Inside: Johan Derksen over Van Gogh-schilderij van 173 miljoen: 'Iedere middelbare scholier lukt dit ook!'