Kan je met één pil van je fobie afkomen?
In dit artikel:
Merel Kindt, hoogleraar experimentele klinische psychologie aan de Universiteit van Amsterdam, ontwikkelde een kortdurende behandeling tegen irrationele fobieën die bekendstaat als Memrec (memory reconsolidation). In plaats van langdurige, stapsgewijze exposuretherapie roept deze methode de angst één keer krachtig op — waardoor het onderliggende geheugenspoor wordt ‘opengetrokken’ — en wordt daarna een eenmalige bètablokker gegeven. Die medicatie (een gebruikelijk middel bij stress/angst) voorkomt volgens Kindt dat het opengetrokken angstgeheugen in dezelfde vorm opnieuw wordt vastgelegd; hierdoor legt het brein een andere — minder angstige — koppeling vast.
De behandeling bestaat uit een korte maar intensieve blootstelling waarbij deelnemers net iets verder gaan dan ze normaal durven en actief leren dat er niets ernstigs gebeurt. Direct na die exposure nemen ze de pil; de volgende dag wordt getest of de angstreactie is afgenomen door opnieuw blootstelling aan de angstprikkel. In praktijkonderzoeken en eerdere labstudies met geconditioneerde angsten bleek deze aanpak effectief: ongeveer 85 procent van de deelnemers ervaart een sterke vermindering of zelfs verdwijning van de fobie.
Belangrijke punten: het gaat niet om een wonderpilletje dat zonder confrontatie werkt — de exposure is cruciaal — en de kracht van de behandeling zit in het herschrijven van het angstgeheugen. De methode is voortgekomen uit fundamenteel neurowetenschappelijk onderzoek naar geheugenreconsolidatie en is van labexperimenten doorontwikkeld naar klinische toepassing. Niet iedereen profiteert even goed; bij een deel van de behandelden werkt het minder goed, wat volgens Kindt hoort bij elke therapie.
Kort gezegd biedt Memrec een snelle, op geheugenprocessen gerichte optie voor mensen met overmatige, aangeleerde angsten (zoals spinnen, hoogtevrees of vliegen). Omdat er medicatie wordt gebruikt, vindt behandeling plaats onder begeleiding; mogelijke contra-indicaties en bijwerkingen van bètablokkers vragen om medische afwegingen vooraf.