'Jongeren navigeren in een crazy world die ouders niet snappen'

In dit artikel:

Pedagoog en lector jongerenwerk Stijn Sieckelinck beschrijft in zijn nieuwe boek *Opvoeden zonder handleiding* hoe zijn dochter op veertienjarige leeftijd vastliep. Ze zat bijna een schooljaar thuis en belandde daarna in de ggz, waar ze volgens Sieckelinck van de ene naar de andere instantie werd gestuurd zonder passende hulp. Die ervaring confronteerde hem met zijn grenzen als ouder én professional.

Volgens Sieckelinck sluiten onderwijs, jeugdhulp en opvoeders onvoldoende aan bij de leefwereld van jongeren. Instellingen werken volgens hem te vaak vanuit diagnoses, classificaties en protocollen, terwijl jongeren juist behoefte hebben aan ondersteuning die uitgaat van hun ervaringen en vragen. Het systeem probeert hen vooral te repareren of erin te passen, in plaats van ook zichzelf aan te passen.

De omstandigheden waarin jongeren opgroeien zijn bovendien complexer geworden. Digitale technologie, sociale media en apps zorgen voor een voortdurende stroom aan berichten, verwachtingen en prikkels. Jongeren moeten vrijwel constant beschikbaar zijn, terwijl platforms zijn ontworpen om zoveel mogelijk aandacht vast te houden. Dat kan leiden tot online pesten, afpersing en grove of bedreigende berichten. Sieckelinck noemt sommige apps daarom ‘antipedagogisch’: volwassenen begrijpen de digitale omgeving vaak onvoldoende, terwijl die het opvoeden wel veel ingewikkelder maakt.

Hij benadrukt dat het niet met alle jongeren slecht gaat en dat jongeren niet minder deugen dan vroeger. Wel groeien zij op in een wereld van algoritmen, AI en razendsnelle informatie, waarvan de gevolgen nog niet volledig worden begrepen. Ouders wordt gevraagd hun kinderen daarin te begeleiden, maar niet iedereen beschikt over de kennis, tijd of steun om dat goed te doen.

Jeugdprofessionals zouden jongeren volgens Sieckelinck nadrukkelijker als deskundigen van hun eigen leven moeten benaderen. Door te vragen wat zij online meemaken, waar zij boos of verdrietig van worden en welke ongelijkheid zij ervaren, kunnen hulpverleners beter aansluiten. Jongeren moeten ook worden betrokken bij plannen voor hun ondersteuning, vooral wanneer zij vastlopen.

Zijn eigen dochter vond via muziek opnieuw een manier om contact te maken. Gesprekken leidden vaak tot ruzie, maar samen muziek maken bood ruimte zonder goed- of foutoordeel. Zij verwerkte haar ervaringen in liedjes en treedt inmiddels met haar verhaal op. Sieckelinck ziet creatieve activiteiten, ontmoetingsplekken en contact tussen generaties als belangrijke aanvullende vormen van steun wanneer formele hulp uitblijft.

Voor ouders adviseert hij om zorgen tijdig te delen met naasten, school en sociale professionals. Opvoeden is volgens hem niet alleen een individuele verantwoordelijkheid: ook de openbare ruimte en de samenleving spelen een rol. Ouders doen meestal hun best, maar hebben baat bij onverdeelde aandacht, structuur, vertrouwen, realistische verwachtingen en hoop. Tegelijk kunnen burgers bijdragen door jongeren niet meteen te veroordelen en meer contact tussen generaties mogelijk te maken.