Je persoonlijkheid verandert tijdens je leven veel meer dan je denkt

In dit artikel:

Lange tijd dachten mensen en veel psychologen dat persoonlijkheid na de kindertijd grotendeels vastligt. Twee nieuwe onderzoeken spreken dat beeld tegen: karaktertrekken veranderen gedurende het leven minstens zoveel als factoren die doorgaans als flexibel worden gezien, zoals inkomen, gezondheid en levenstevredenheid.

In het eerste onderzoek schatten 887 volwassenen uit de Verenigde Staten in hoeveel 25 eigenschappen gemiddeld veranderen tussen het 15e en 90e levensjaar. Daarna analyseerden onderzoekers acht langlopende studies met bijna 170.000 deelnemers uit de Verenigde Staten, Duitsland, Australië en Nederland. Daarbij maakten ze onderscheid tussen de totale verandering tussen beide leeftijden en alle tussentijdse schommelingen.

De vijf bekende persoonlijkheidskenmerken — extraversie, vriendelijkheid, consciëntieusheid, neuroticisme en openheid — bleken duidelijk veranderlijk. Extraversie en openheid behoorden tot de tien kenmerken die gedurende een leven het sterkst afnamen. Consciëntieusheid stond op de vijfde plaats van de 32 onderzochte variabelen wat betreft veranderlijkheid.

Mensen blijken die ontwikkeling nauwelijks te verwachten. Jaarlijkse veranderingen in persoonlijkheid onderschatten ze in 90 procent van de gevallen; veranderingen over een heel leven onderschatten ze zelfs altijd. De onderzoekers benadrukken wel dat de resultaten gemiddelden van grote groepen beschrijven. Ze zeggen dus niet precies hoe de persoonlijkheid van één individu verandert, maar laten wel zien dat ‘zo ben ik nu eenmaal’ geen vaststaand gegeven is: verandering is mogelijk en verloopt meestal geleidelijk.