Is thee gezonder dan koffie?

In dit artikel:

Voedingsdeskundige Renate Akkerman (Maastricht University/Campus Venlo) zet de gezondheidsverschillen tussen koffie en thee op een rij: beide dranken worden in grootschalig onderzoek gelinkt aan voordelen, maar de effecten vallen uiteen per orgaan en bereidingswijze.

Koffie lijkt vooral gunstig voor lever en hersenen. Studies tonen een lager risico op leverziekten (zoals leververvetting, cirrose en leverkanker) en een associatie met minder Parkinson- en Alzheimer‑gevallen. Ook verbetert koffie alertheid en concentratie en hangt het samen met een iets lager risico op type 2-diabetes. Die voordelen worden toegeschreven aan cafeïne gecombineerd met bioactieve stoffen zoals cafestol, kahweol en chlorogeenzuren.

Thee — vooral groene en zwarte varianten — blijkt sterker voor hart- en vaatgezondheid. Groene thee bevat veel antioxidant-catechinen die ontstekingen remmen en de bloeddruk licht verlagen; zwarte thee bevat andere nuttige stoffen, terwijl matcha een geconcentreerdere bron van antioxidanten en cafeïne is. Witte thee lijkt vergelijkbare voordelen te hebben; kruidenthee valt buiten de echte theesoorten en verschilt per kruid.

Een belangrijk onderscheid: de bereidingswijze van koffie beïnvloedt gezondheid. Filterkoffie is het gezondst omdat het papieren filter cafestol tegenhoudt, een stof die LDL-cholesterol kan verhogen. Ongefilterde methodes (French press, kookkoffie, Turkse koffie) laten die stof door en kunnen bij veelgebruik leiden tot hogere LDL-waarden. Espresso bevat veel bioactieve stoffen per milliliter, maar de kleine porties beperken meestal het cholesteroleffect. Decaf behoudt veel polyfenolen en biedt vergelijkbare gezondheidsvoordelen zonder sterke cafeïne-effecten.

Over dosering: voor gezonde volwassenen geldt ongeveer 400 mg cafeïne per dag als veilige bovengrens (ongeveer 3–4 koppen koffie of 6–8 koppen thee); voor zwangeren is dat zo'n 200 mg en voor kinderen geldt een lagere grens. Te veel cafeïne kan leiden tot hartkloppingen, slapeloosheid, nervositeit en maagklachten; veel mensen merken al na 14.00–15.00 uur effect op hun slaap.

Akkerman concludeert dat de meeste mensen niet per se hoeven af te wisselen tussen koffie en thee: “Er zijn geen sterke aanwijzingen dat afwisselen extra gezondheidsvoordelen oplevert.” Praktisch advies: kies op basis van je cafeïnegevoeligheid, smaak en het tijdstip van de dag — thee is vaak geschikter in de middag of avond vanwege het lagere cafeïnegehalte.