Is Ozempic gebruiken schadelijk op de lange termijn?

In dit artikel:

Ozempic, met de werkzame stof semaglutide, bootst het darmhormoon GLP-1 na en werd oorspronkelijk ontwikkeld voor diabetes type 2. Het middel remt de eetlust en helpt veel mensen met overgewicht of obesitas afvallen. Volgens Marcel Muskiet, internist-endocrinoloog aan het LUMC, veroorzaakt het bij mensen zonder diabetes normaal gesproken geen gevaarlijke hypo’s: de extra insulineafgifte neemt af zodra de bloedsuikerspiegel normaal of laag is.

Het gewichtsverlies kan gezondheidswinst opleveren. Zo verbeteren vaak de bloeddruk en het cholesterol. Bij mensen met overgewicht of obesitas die al hart- en vaatziekten hebben, verlaagde semaglutide het risico op een hartinfarct, beroerte of overlijden door hart- en vaatziekten met ongeveer 20 procent. Onderzoek wijst daarnaast op mogelijke voordelen voor onder meer de nieren, lever, hartfalen, artrose en slaapapneu, soms los van het gewichtsverlies zelf.

Of Ozempic uiteindelijk ook zorgkosten bespaart, is nog onzeker. Minder obesitasgerelateerde aandoeningen kunnen de uitgaven verlagen, maar langdurige behandeling is kostbaar. Muskiet benadrukt dat medicatie en preventie allebei nodig zijn. Obesitas wordt immers niet alleen beïnvloed door voeding, maar ook door erfelijke aanleg, stress, slaap, de leefomgeving en sociaaleconomische omstandigheden.

Langdurig gebruik kent bovendien aandachtspunten. Omdat de belangstelling voor eten sterk kan afnemen, eten sommige gebruikers niet alleen minder ongezond, maar ook minder gezonde producten. Daardoor kunnen tekorten aan eiwitten, vitamines en mineralen ontstaan. Bij gewichtsverlies gaat daarnaast meestal een deel van de vetvrije massa verloren, waaronder spiermassa en waarschijnlijk botmassa. Dat betekent niet automatisch dat spierkracht afneemt, maar voldoende eiwitten en krachttraining zijn belangrijk. Ouderen en mensen met weinig spiermassa of een verhoogd risico op botontkalking moeten extra worden begeleid.

Er zijn ook maatschappelijke risico’s. Als Ozempic niet breed wordt vergoed, kan inkomen bepalen wie toegang heeft tot de behandeling. Bovendien kan de indruk ontstaan dat een slank lichaam volledig maakbaar is. Gebruik door mensen zonder medische indicatie kan een extreem schoonheidsideaal versterken en het stigma rond overgewicht vergroten, alsof overgewicht simpelweg een persoonlijke keuze is.

Over de veiligheid na twintig of dertig jaar bestaat nog geen zekerheid. Er is inmiddels ongeveer twintig jaar ervaring met GLP-1-middelen bij mensen met diabetes en die gegevens geven geen aanleiding tot grote zorgen. Maar onderzoek naar levenslang gebruik door mensen met obesitas, zeker wanneer zij al jong beginnen, ontbreekt grotendeels. Daarom zijn deskundige begeleiding, controle op bijwerkingen, volwaardige voeding en aandacht voor spieren en botten noodzakelijk. Voor geschikte mensen kan Ozempic voorlopig een waardevolle behandeling zijn, maar het is geen bewezen wondermiddel zonder langetermijnvragen.