Is er minder respect voor ouderen in Nederland dan in andere landen?

In dit artikel:

In Nederland heerst een informele omgang met ouderen: we zeggen steeds minder vaak ‘u’, maken geen buigingen en wonen ouderen doorgaans niet bij kinderen in huis. Dat betekent echter niet dat er geen respect is, stelt sociaal-cultureel antropoloog Jolanda Lindenberg (Leyden Academy). Uit onderzoek van de World Health Organization blijkt zelfs dat Nederlanders relatief weinig negatief tegenover ouderen staan.

Het verschil zit volgens Lindenberg in cultuur: maatschappelijke hiërarchie — zoals zichtbaar in sommige Aziatische landen waar formele eerbetuigingen gebruikelijk zijn — kan emotionele afstand tussen generaties vergroten en negatieve stereotypen in de hand werken. De Nederlandse voorkeur voor gelijkwaardige, informele relaties maakt vriendschappelijke contacten tussen ouders, kinderen en grootouders makkelijker, maar zorgt er ook voor dat respect minder opzichtig wordt geuit (bijvoorbeeld door ‘je’ te gebruiken in plaats van ‘u’).

Tegelijkertijd wordt ouder worden vaak gereduceerd tot zorgbehoefte: of men denkt aan de reislustige babyboomer of aan de kwetsbare zorgafhankelijke oudere. Ouderen vinden dat vervelend, omdat zij veel blijven bijdragen aan de samenleving. Met de toegenomen levensverwachting — gemiddeld zo’n twintig jaar na pensionering — en betere gezondheid op hogere leeftijd, groeit ook de wens onder zeventigplussers om opnieuw actief te zijn, soms in hun oude vak, soms met iets heel anders (zoals een foodtruck of advieswerk). Regelgeving rond werken na pensionering kan dat echter belemmeren.

Lindenberg pleit ervoor ouderen niet meer afstandelijk te eren, maar hun kennis en ervaring beter te benutten. Meer nuance in beeldvorming en het wegnemen van praktische obstakels kan zowel leeftijdsdiscriminatie tegengaan als maatschappelijke meerwaarde opleveren.