Is de razend populaire visdeurbel wel nuttig?

In dit artikel:

In Utrecht is de bekende onderwater‑"visdeurbel" bij de Weerdsluis weer actief: via een livestream kunnen mensen wereldwijd aankloppen wanneer er vissen voor de sluis zwemmen. Sinds 2021 gebeurt dat elk voorjaar; de site trekt veel publiek en is soms zo druk dat aanmelden niet meer mogelijk en alleen meekijken blijft.

De knop is vooral symbolisch: een druk op de bel maakt een foto van de visaanwezigheid, maar opent de sluis niet automatisch. Een sluiswachter beoordeelt de beelden en beslist of hij de sluis handmatig opent — een ingreep die ongeveer een uur kost. De vissoorten die verschijnen zijn doorgaans algemene soorten zoals brasem, baars en snoek, die vooral paaiplekken zoeken in het oostelijke deel van de stad waar het water ondieper en trager stroomt.

Volgens vismigratie‑onderzoeker Jacco van Rijssel (Wageningen UR) zijn dit geen sterk migrerende soorten: als de sluis niet opengaat keren ze meestal om en zoeken elders een geschikte plek. Wel vergroot de aanwezigheid van geschikte habitats door het openen van de sluis hun kansen op paaien. Een nadeel is dat grote concentraties vissen bij de sluis hen kwetsbaar maken voor roofvissen en vogels.

Functioneel gezien is de visdeurbel geen efficiënte migratievoorziening. Er bestaan veel effectievere, automatische oplossingen zoals vispassages, vistrappen en visliften die vooral voor trekvissen (bijvoorbeeld zalm en zeeforel) cruciaal zijn om stroomopwaarts paaigebieden in Duitsland, België en Frankrijk te bereiken.

De werkelijke meerwaarde van de deurbel ligt in publieksbereik: vorig jaar trok de site ongeveer 2,3 miljoen bezoekers. Van Rijssel benadrukt dat de deurbel aandacht genereert voor vissen, migratie en waterkwaliteit — onderwerpen die vaak onderbelicht blijven omdat je vissen niet altijd ziet. Concluderend: de deurbel is geen onmisbare techniek voor vispopulaties, maar wel een krachtig communicatiemiddel dat betrokkenheid vergroot en af en toe individuele dieren helpt.