In kaart: Geen enkele stad in Nederland of België haalt de fijnstofnorm van de WHO

In dit artikel:

Geen van de 62 onderzochte Nederlandse en Belgische steden voldoet aan de advieswaarde van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor fijnstof. Die waarde ligt op maximaal 5 microgram PM2,5 per kubieke meter lucht. In heel Europa halen slechts 21 van de 761 onderzochte steden deze grens. De cijfers van het Europees Milieuagentschap (EEA) zijn gebaseerd op metingen, satellietbeelden en computermodellen over 2024 en 2025.

De schoonste lucht is te vinden in Scandinavische steden, met Oulu in Finland en Uppsala en Umeå in Zweden bovenaan. De hoogste concentraties komen voor in de Povlakte, Polen en delen van de Balkan. Nederlandse steden zitten meestal tussen 7 en 9 microgram; Leeuwarden en Heerlen scoren het best. In België varieert het niveau van 6 microgram in onder meer Verviers, Namen en Luik tot 10 microgram in Gent, Antwerpen en Brugge.

De algemene ranglijst houdt behalve fijnstof ook rekening met stikstofdioxide en ozon. Daardoor zakken drukke steden met veel verkeer verder. Antwerpen staat op plaats 492, Rotterdam op 402, Gent op 400 en Brussel op 389. Vooral de hoge stikstofdioxidewaarden drukken hun score.

Hoewel de Europese luchtkwaliteit de afgelopen dertig jaar sterk is verbeterd, worden de wettelijke eisen strenger. Vanaf 2030 daalt de Europese grens voor fijnstof van 25 naar 10 microgram per kubieke meter, terwijl de WHO-advieswaarde nog lager ligt. Vooral in de winter neemt de vervuiling toe door onder meer houtstook. Fijnstof kan diep in de longen en deels in het bloed doordringen en verhoogt het risico op hart- en vaatziekten, beroertes, longkanker en astma. Verkeer, industrie, landbouw en houtstook zijn belangrijke bronnen; vervuilde lucht waait bovendien over landsgrenzen heen.