In deze Nederlandse provincie leven mensen het langst

In dit artikel:

Utrecht heeft met een gemiddelde levensverwachting van 82,0 jaar Zeeland (81,9) recent van de troon gestoten. Waarom mensen in sommige provincies ouder worden dan in andere, is echter niet eenduidig te verklaren, zegt RIVM-socioloog Fons van der Lucht: provinciale gemiddelden maskeren grote binnenprovinciale verschillen en bieden geen simpele oorzaak.

Belangrijke factoren die meespelen zijn genetica, levensstijl, toeval en – cruciaal – waar iemand woont. Op buurtniveau zijn verschillen vaak sterk gekoppeld aan sociaaleconomische status, opleiding en woonplaats; rijkere, hoogopgeleide groepen concentreren zich vaker in steden en leven gemiddeld langer. Provincies zelf bestaan uit een mengeling van zulke gebieden, waardoor landelijke verklaringen lastig zijn.

Er zijn wel patroonverschillen te zien: roken komt relatief vaker voor in het noorden, alcoholconsumptie speelt in andere regio’s een grotere rol. Zuid-Limburg scoort al lange tijd lager qua levensverwachting, wat vaak wordt teruggevoerd op sociaaleconomische achterstand en de gevolgen van het mijnverleden. De coronapandemie had ook een duidelijk effect: in de eerste golf werden Brabant en Limburg zwaar getroffen, wat de levensverwachting tijdelijk deed dalen; noordelijke provincies als Drenthe en Groningen kwamen daardoor dichter bij het landelijke gemiddelde.

Toch verklaart corona niet waarom Zeeland al jaren hoog scoort. Sociaaleconomisch lijkt Zeeland op plekken als Limburg, maar demografische krimp en het vertrek van hogeropgeleiden kunnen de gemiddelden beïnvloeden. Mogelijke verklaringen zijn ook moeilijk meetbare factoren zoals sociale samenhang of lokale leefomgevingen — soms wordt zelfs de term “blue zone” genoemd — maar dat blijft voorlopig speculatie. Van der Lucht concludeert dat om echt te begrijpen waarom provincies verschillen, gerichte, diepgravende onderzoeken op lokaal niveau nodig zijn.