Hoogleraar over een week vasten: "Je kan het tot op zekere hoogte leren"

In dit artikel:

Bij ongeveer 24 uur zonder eten schakelt het lichaam over van glucose op vetverbranding. Omdat de hersenen geen vet kunnen gebruiken, maakt het lichaam ketonen aan als alternatieve brandstof. Dat kan onder meer een naar aceton ruikende adem veroorzaken. De lichamelijke reacties verschillen: sommige mensen krijgen hoofdpijn, vermoeidheid of slaapproblemen, terwijl anderen zich juist scherper voelen. Inspanning wordt na enkele dagen meestal zwaarder.

Na meerdere dagen vasten veranderen ook de hormoonhuishouding en de manier waarop cellen zich beschermen tegen schade. Cellen kunnen beschadigde onderdelen afbreken en hergebruiken als brandstof, een proces dat autofagie heet. Volgens emeritus hoogleraar Hanno Pijl komt deze ‘schoonmaak’ pas na enkele dagen goed op gang. Een Brits-Noorse studie uit 2024, waarin twaalf gezonde vrijwilligers zeven dagen alleen water dronken, vond dat ongeveer een derde van duizenden gemeten bloedeiwitten veranderde; de meeste veranderingen begonnen rond dag drie.

Voor gezonde mensen is een vastenperiode van maximaal een week doorgaans niet gevaarlijk, al kan duizeligheid het risico op vallen vergroten. Langer vasten raadt Pijl af vanwege mogelijke tekorten aan voedingsstoffen. Of vasten mensen langer laat leven of beschermt tegen ziekten, is niet bewezen. Dierproeven wijzen daar wel op, maar bij mensen is vooral aangetoond dat de stofwisseling verandert; de gezondheidswaarde van de cellulaire processen is nog nauwelijks onderzocht. Wie ziek is of medicijnen gebruikt, moet vooraf met een arts overleggen en bij ernstige klachten direct stoppen en medische hulp zoeken.