Hoeveel stress is nog gezond? Hoogleraar legt uit wanneer je je zorgen moet maken

In dit artikel:

Stress is van oorsprong een overlevingsmechanisme dat het lichaam voorbereidt op vluchten, vechten of snel reageren. Bij een bedreiging maakt het lichaam energie vrij, neemt het meer zuurstof op en gaat er extra bloed naar het hart en de spieren. De hersenen richten zich sterk op het gevaar en zetten minder urgente processen tijdelijk op een lager pitje, legt neurowetenschapper en UvA-hoogleraar Paul Lucassen uit.

Dat systeem reageert tegenwoordig niet alleen op fysiek gevaar, maar ook op verwachte of ingebeelde problemen, zoals een gemiste deadline, file of verhuizing. Bij tijdelijke stress komen eerst adrenaline en daarna cortisol vrij. Zodra de dreiging voorbij is, hoort de stressreactie weer af te nemen.

Langdurige stress ontstaat wanneer stressmomenten elkaar te snel opvolgen of de hersenen de reactie niet goed kunnen uitschakelen. De voortdurende belasting kan het risico op burn-out, depressie en angstklachten verhogen, vooral bij mensen die daar gevoelig voor zijn. Klachten ontstaan doorgaans niet meteen; voldoende hersteltijd is belangrijk.

Volgens Lucassen hoeft stress niet volledig te worden vermeden. Een beperkte hoeveelheid kan juist activerend werken en zorgen voor scherpte, uitdaging en afwisseling. Het wordt ongezond wanneer de stress aanhoudt en herstel onvoldoende lukt. Ook te weinig prikkels kunnen overigens problematisch zijn en bijdragen aan een bore-out.