Hoe zorg je ervoor dat mensen pictogrammen wél begrijpen?

In dit artikel:

Een pictogram lijkt vaak vanzelfsprekend, maar ontwerpers en gebruikers kunnen er heel verschillend naar kijken. Fenne Roefs, ontwerper bij Mijksenaar en promovendus aan de Vrije Universiteit Amsterdam, onderzoekt hoe visuele communicatie begrijpelijker kan worden. Volgens haar moet een pictogram aansluiten bij wat mensen kennen en verwachten.

Roefs noemt drie soorten pictogrammen. Iconische pictogrammen tonen iets herkenbaars, zoals een vliegtuig op een bord naar de luchthaven. Hun betekenis kan echter van de context afhangen: een wijnglas op een verhuisdoos verwijst naar breekbare inhoud, terwijl het op een gevel een wijnbar kan aanduiden. Symbolische pictogrammen, zoals het vredesteken of een plus- en minteken, begrijpen mensen doordat ze de betekenis ervan hebben aangeleerd. Indexpictogrammen verwijzen indirect naar een kenmerk of gevolg. Een schildpad op het dashboard van een elektrische auto betekent bijvoorbeeld dat de auto vanwege een bijna lege accu langzaam rijdt.

Een ontwerp voor ziekenhuisbewegwijzering laat zien hoe het mis kan gaan. Ontwerpers gebruikten afbeeldingen van lichaamsdelen om afdelingen herkenbaar te maken, maar hielden er onvoldoende rekening mee dat sommige mensen niet weten hoe bijvoorbeeld een nier of lever eruitziet. Ook waren afbeeldingen van verschillende afdelingen soms te veel hetzelfde.

De enige betrouwbare manier om zulke fouten te voorkomen is testen met de beoogde gebruikers, zegt Roefs. In haar onderzoek naar strandvlaggen bleek bijvoorbeeld dat veel mensen de oranje vlag, die waarschuwt tegen opblaasbare voorwerpen in zee, en de paarse vlag, die op kwallen wijst, verkeerd interpreteren. Onduidelijke pictogrammen zijn niet alleen frustrerend, maar kunnen bij veiligheidswaarschuwingen ook tot gevaarlijke beslissingen leiden.