Hoe verdween het enige spookeiland van Nederland?

In dit artikel:

Schokland was ooit een eiland in de Zuiderzee, maar werd in 1859 ontruimd nadat stormvloeden, afkalving en armoede het bestaan van de ongeveer 650 inwoners steeds moeilijker hadden gemaakt. Vooral de zware overstroming van 1825 richtte grote schade aan: het eiland was nauwelijks nog zichtbaar en de stenen zeewering bleek onvoldoende.

Door de schade konden bewoners hun schepen steeds slechter onderhouden. Daardoor bereikten ze minder goede visgronden en liepen hun inkomsten verder terug. Tegelijkertijd kostte het onderhoud van de dijk de overheid veel geld. Na politieke discussies besloot Den Haag daarom het eiland op te geven en de Schokkers te verhuizen.

De bewoners vertrokken naar onder meer Kampen, Volendam en Vollenhove en kregen een vergoeding van één tot twee jaarinkomens. Ze mochten hun woningen niet achterlaten en namen bouwmaterialen mee. In hun nieuwe woonplaatsen bleven ze vaak als groep bij elkaar, maar de overgang was niet altijd eenvoudig, mede door religieuze verschillen tussen katholieke Schokkers en protestantse gemeenschappen.

Na de evacuatie bleven vooral ruïnes, een kerk, seizoensarbeiders en een vuurtorenwachter achter. Die waarschuwde schepen met een vuurtoren en misthoorn voor het land. De eenzaamheid bleek zwaar: enkele wachters overleden of raakten geestelijk ziek. Begin twintigste eeuw werd de vuurtoren geautomatiseerd.

In de jaren veertig werd de Noordoostpolder aangelegd, waardoor Schokland definitief geen eiland meer was. De voormalige eilandrug steekt nog altijd boven het polderland uit. Tegenwoordig is Schokland een beschermd historisch gebied en museum, met onder meer een gerestaureerd kerkje, gereconstrueerde woningen en de oude vuurtorenwoning.