Hoe ver mag je gaan bij een leugentje om bestwil? Dít vinden mensen nog acceptabel

woensdag, 18 november 2026 (12:11) - Quest.nl

In dit artikel:

Een leugen om bestwil wordt niet automatisch acceptabel gevonden. Volgens rechtspsycholoog Sophie van der Zee van de Erasmus Universiteit Rotterdam kijken mensen bovendien milder naar hun eigen leugens dan naar die van anderen. Dat komt doordat ze hun eigen motieven en omstandigheden kennen, terwijl ze bij anderen sneller negatieve verklaringen invullen.

Dat verschil bleek volgens Van der Zee ook uit de massale verontwaardiging over een zaak in Denemarken begin november. Acteur en komiek Rasmus Wallbridge werd maandenlang door 149 naasten en collega’s wijsgemaakt dat hij de hoofdrol in een film zou krijgen. In werkelijkheid werd hij heimelijk gefilmd voor een televisieserie. De collectieve misleiding deed denken aan de film *The Truman Show* en werd door het publiek gezien als een duidelijke overschrijding van de grens.

De belangrijkste vraag bij een leugen is volgens Van der Zee waarom iemand liegt en wie ermee wordt geholpen. Mensen noemen iets al snel een leugentje om bestwil om hun eigen gedrag te rechtvaardigen, terwijl liegen soms vooral de makkelijkste uitweg is. Ouders die zeggen dat de iPad-batterij leeg is om schermtijd te beperken, beschermen hun kind bijvoorbeeld niet noodzakelijk; ze vermijden vooral een lastig gesprek.

Ook de gevolgen tellen mee. Een leugen om iemand emotionele pijn te besparen of een verrassing geheim te houden, wordt meestal minder ernstig gevonden dan liegen om geld, straf of verantwoordelijkheid te ontlopen. Toch kan verzwijgen iemands autonomie aantasten, bijvoorbeeld wanneer een vreemdgaan wordt verborgen: de ander mist dan informatie die nodig is om zelf belangrijke keuzes te maken. De grens ligt daarom vooral bij de intentie, de gevolgen en de vraag of de leugen werkelijk in het belang van de ontvanger is.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Albert Verlinde richt zich tot Den Haag: ‘Ga nou eens voor het land opkomen, niet voor eigenbelang!’