Hoe stop je met piekeren? De beste tips uit de psychologie.

In dit artikel:

Piekeren is normaal en heeft volgens klinisch psycholoog en universitair hoofddocent Bart Verkuil van de Universiteit Leiden waarschijnlijk een evolutionaire functie. Door mogelijke gevaren in gedachten te verkennen, kunnen mensen zich voorbereiden op problemen. Zelfs wanneer een situatie niet oplosbaar is, kan blijven nadenken bovendien een misleidend gevoel van controle geven.

Wie regelmatig vastloopt in negatieve gedachten en eindeloze wat-als-scenario’s, kan beter niet proberen het piekeren met kracht weg te drukken. Accepteren dat zorgen bij het leven horen, helpt vaak meer. Verkuil adviseert om dagelijks een vast piekerhalfuur in te plannen, bij voorkeur niet vlak voor het slapengaan. Wie overdag begint te malen, kan de gedachten uitstellen tot dat moment. Tijdens het piekerhalfuur is het juist de bedoeling om bewust stil te staan bij de angst en het mogelijke rampscenario. Daardoor kan de angst geleidelijk afnemen en blijken eerdere zorgen soms minder belangrijk dan gedacht.

Mindfulness kan helpen om tijdens een piekercirkel afstand te nemen. Met bewust ademhalen, mediteren of een bodyscan richt iemand de aandacht opnieuw op het hier en nu. Ook is het nuttig om gedachten kritisch te onderzoeken: kloppen ze, welk bewijs is ervoor en helpen ze daadwerkelijk? Dit kan alleen of met hulp van iemand anders.

Verder kunnen activiteiten als schrijven, yoga, wandelen, hardlopen en andere manieren om tot rust te komen helpen om situaties beter te relativeren. Is er een concrete oplossing, dan raadt Verkuil aan een plan te maken. Bij onoplosbare zorgen is het belangrijk te beseffen dat het gevoel van controle door piekeren vooral schijn is. Tegelijk laat piekeren zien wat iemand belangrijk vindt; een leven zonder zorgen is niet realistisch en ook niet wenselijk.