Hoe komt het dat je soms net niet op dat ene woord kan komen? 'Het ligt op het puntje van mijn tong...'

In dit artikel:

Het verschijnsel dat een woord op het puntje van je tong ligt, komt bij iedereen weleens voor, maar vooral bij woorden die weinig worden gebruikt of al langere tijd niet zijn uitgesproken, zoals de naam van een oude vriend. Ouderen en mensen met afasie hebben vaker last van woordvindingsproblemen. Het komt volgens emeritus-hoogleraar cognitieve neurowetenschap Peter Hagoort in alle talen voor.

Een woord wordt niet als een compleet pakket uit het geheugen gehaald. De hersenen leiden eerst de betekenis af en verzamelen daarna informatie over de woordsoort, het lidwoord, de lettergrepen en de bijbehorende klanken. Bij een bijna-vergeten woord gaat vooral de laatste stap mis: de koppeling tussen betekenis, lettergrepen en het klankpatroon komt niet goed tot stand. Daardoor weet je vaak wel hoe het woord eruitziet, hoeveel lettergrepen het heeft of wat het betekent, maar krijg je het niet uitgesproken.

Onderzoekers wekken dit fenomeen op door proefpersonen bijvoorbeeld vertalingen, kennisvragen of foto’s van bekende personen voor te leggen. Met hersenscans en vragen over de beschikbare woordinformatie proberen ze te achterhalen wat er precies gebeurt. Het probleem zit dus niet in het volledig vergeten van het woord, maar in het tijdelijk niet kunnen ophalen van het bijbehorende klankjasje.