Hoe kijkt de Nederlandse wetenschap naar de plannen van kabinet-Jetten?
In dit artikel:
NWO-voorzitter Marcel Levi beoordeelt de wetenschapsperspectieven onder het net beëdigde kabinet-Jetten als hoopgevend maar voorzichtig. Nu het kabinet zijn eerste stappen op het Binnenhof zet, kijkt Levi naar wat het coalitieakkoord concreet betekent voor onderzoek en innovatie in Nederland. Belangrijkste maatregel: een structurele ophoging van het onderzoeksbudget met 1,5 miljard euro, bedoeld om Nederland weer op koers te brengen richting de EU-doelstelling van 3 procent van het bbp voor onderzoek en ontwikkeling.
Levi omschrijft de afgelopen jaren als “een beetje een rollercoaster”: onder Rutte IV werden flinke investeringen gedaan, Schoof wilde vervolgens fors bezuinigen maar trad snel af, waardoor veel van die bezuinigingsplannen niet volledig doorgevoerd werden. Het kabinet-Jetten kiest nu nadrukkelijk opnieuw voor kennis als economische en maatschappelijke motor. Levi benadrukt dat onderzoek allang niet meer beperkt is tot laboratoriumexperimenten, maar cruciaal is voor vraagstukken als energie, klimaat, gezondheid en woningbouw.
De koerswijziging omvat ook een open houding ten aanzien van internationalisering: het nieuwe kabinet wil zowel Nederlands als buitenlands talent behouden, en draait daarmee terug op eerdere plannen om Engelstalige opleidingen terug te dringen. De KNAW en Universiteiten van Nederland reageren positief en noemen het terugdraaien van bezuinigingen en het vasthouden van internationaal talent belangrijk voor het behoud van Nederland in de Europese top.
Wat de 1,5 miljard concreet oplevert, blijft deels onduidelijk: veel opbrengsten van wetenschappelijke investeringen manifesteren zich pas op de lange termijn — volgens Levi vaak pas na tien jaar — maar economisch onderzoek wijst uit dat investeren in kennis zich doorgaans meervoudig terugbetaalt. Tegelijk staat uitvoering onder druk omdat Jetten een minderheidskabinet leidt en steun van andere partijen in de Tweede en Eerste Kamer nodig is om plannen definitief te maken.
Kortom: het kabinet-Jetten zet wetenschap weer hoog op de agenda en biedt extra middelen en een gunstiger klimaat voor internationale onderzoekers. Of dat daadwerkelijk leidt tot duurzaam herstel en structurele versterking van Nederlands onderzoek hangt af van politieke steun en de geduldige inzet van de extra middelen over de komende jaren.