Hoe herken je een angststoornis bij jezelf en anderen?

In dit artikel:

Angst is normaal gesproken een belangrijk overlevingsmechanisme: het maakt mensen alert op gevaar. Wanneer iemand echter voortdurend angstig is of zonder duidelijke aanleiding in paniek raakt, kan sprake zijn van een angststoornis. De angst beschermt dan niet meer, maar beperkt het dagelijks leven.

Emeritus hoogleraar psychiatrie Ton van Balkom van Amsterdam UMC onderscheidt onder meer de gegeneraliseerde angststoornis, ook wel piekerstoornis, en de paniekstoornis. Bij een piekerstoornis is iemand bijna voortdurend gespannen en vertaalt die angst zich in zorgen over concrete situaties, zoals de gezondheid van een partner of mogelijke problemen op vakantie. Dat piekeren kan de angst verder versterken en uiteindelijk een paniekaanval uitlokken.

Een paniekaanval bestaat uit een plotselinge, intense angstreactie. Hartslag en ademhaling versnellen, iemand gaat zweten en het lichaam maakt veel adrenaline aan. De aanval bereikt meestal binnen tien minuten zijn piek en neemt daarna vanzelf af. Bij een paniekstoornis ontstaan zulke aanvallen onverwacht, zonder geleidelijke opbouw. De angst voor een volgende aanval kan ertoe leiden dat mensen bepaalde plekken vermijden en uiteindelijk nauwelijks nog de deur uitgaan.

Beide stoornissen zijn goed te behandelen. Van Balkom adviseert om naar de huisarts te gaan, die andere oorzaken kan uitsluiten en zo nodig doorverwijst. Vaak bestaat de behandeling uit cognitieve gedragstherapie, waarin mensen hun klachten leren herkennen, situaties niet langer vermijden en de controle terugwinnen. Bij veel patiënten zijn twaalf tot vijftien sessies voldoende om duidelijke verbetering te bereiken.