Hoe geef jij toe dat je hebt gelogen?

donderdag, 19 november 2026 (08:11) - Quest.nl

In dit artikel:

Iedereen liegt weleens, bijvoorbeeld om een conflict te vermijden, iemand niet te kwetsen of ergens onderuit te komen. Volgens Sophie van der Zee, rechtspsycholoog aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, zijn kleine leugens meestal geen reden om alsnog de waarheid op tafel te leggen. Een compliment achteraf nuanceren kan meer schade veroorzaken dan de oorspronkelijke onwaarheid, omdat de ander vooral onthoudt dat er is gelogen.

Bij grote leugens ligt dat anders. Geheimen over bijvoorbeeld een verslaving, gokgedrag of huiselijk geweld kunnen steeds verder escaleren en zelfs lichamelijke klachten veroorzaken. Daarom is het belangrijk om anderen er zo vroeg mogelijk bij te betrekken. Grote leugens ontstaan vaak uit een reeks kleine onwaarheden, waarbij elke volgende leugen makkelijker wordt.

Wie niet langer om een grote leugen heen kan, moet volgens Van der Zee duidelijk vertellen wat er is gebeurd en waarom. Schaamte, angst om iemand kwijt te raken of de wens de ander te beschermen kunnen een verklaring zijn, maar mogen niet worden gebruikt om de leugen goed te praten of de schuld af te schuiven. De nadruk moet liggen op de gevolgen voor de ander: bied excuses aan, neem verantwoordelijkheid en laat met gedrag zien dat je het anders gaat doen. Vertrouwen keert niet terug door mooie woorden alleen en kan tijd kosten.

Wie eenmaal begint te bekennen, moet het volledige verhaal vertellen. Informatie achterhouden of de waarheid beetje bij beetje aanpassen schaadt het vertrouwen extra. Van der Zee verwijst naar een D66-staatssecretaris die na vragen over niet-afgeronde opleidingen meerdere aangepaste cv’s opstuurde, in plaats van direct verantwoordelijkheid te nemen.

Hoe schadelijk een leugen is, hangt af van de situatie. Leugens die vooral de ontvanger beschermen zijn doorgaans minder kwalijk dan leugens die de verteller bevoordelen of de autonomie van een ander aantasten, zoals het verzwijgen van vreemdgaan. Ook dieren blijken soms te misleiden, bijvoorbeeld mannetjes die na het paren vals alarm slaan om concurrenten weg te houden.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Vandaag Inside-tafel reageert op appgroep met 'creepshots' vrouwen