Hoe een onderzeeër uit 1917 de Noordzee nog altijd vervuilt

In dit artikel:

Het wrak van de Duitse onderzeeër UC-30, voor de kust van het Deense eiland Rømø, blijkt nog altijd TNT af te geven aan de Noordzee. Dat blijkt uit onderzoek van Katrine Juul Andresen van de Universiteit van Aarhus en collega’s binnen het internationale project NorthSeaWrecks. De resultaten zijn gepubliceerd in Marine Pollution Bulletin.

UC-30 zonk in april 1917 nadat de onderzeeër op een Britse zeemijn was gevaren. Alle 27 bemanningsleden kwamen om. Het schip had achttien mijnen en zes torpedo’s aan boord en werd in 2016 teruggevonden, bijna honderd jaar na de vermissing.

Omdat het wrak niet toegankelijk is voor burgers, verzamelde de Deense marine water- en bodemmonsters en dieren zoals mosselen en zeesterren. Ook legden duikers de staat van het wrak en de munitie vast. In het water, op de zeebodem en in dieren rond UC-30 werden sporen van TNT aangetroffen. De vervuiling lijkt nu vooral lokaal, maar kan toenemen doordat het metaal van de onderzeeër en de munitie verder roest en meer explosief materiaal aan het zeewater wordt blootgesteld.

Het probleem geldt mogelijk voor veel meer wrakken. Alleen al in Deense wateren liggen 10.127 scheepswrakken; ongeveer 15 procent dateert uit de Eerste of Tweede Wereldoorlog. Een deel bevat nog munitie waarvan beschermende metalen hulzen na tientallen jaren in zout water zijn aangetast.

Hoe zulke wrakken moeten worden aangepakt, is onduidelijk. Ontploffen kan schadelijke stoffen juist verspreiden en is daarom afhankelijk van onder meer zeestromingen en de vorm van de zeebodem niet altijd verstandig. Duitsland ruimt al oude munitie in zee op, maar bergen en onschadelijk maken is duur en riskant. Europese onderzoekers ontwikkelen daarom robots die munitie kunnen opsporen en mogelijk verwijderen. Volgens Andresen hoeft niet elk wrak direct te worden aangepakt: zand kan explosieven afschermen. Eerst moet duidelijk worden waar de milieurisico’s het grootst zijn.