Hoe deze primitieve en gepantserde vissen hun prooien verscheurden

In dit artikel:

Placodermi, gepantserde vissen die ongeveer 400 miljoen jaar geleden leefden, waren de eerste bekende gewervelden met kaken en tanden. Onderzoekers van Flinders University onderzochten fossiele kaakbotten van exemplaren uit de wateren voor de kust van het huidige Noordwest-Australië. Met 3D-modellen en digitale bijtsimulaties brachten ze in kaart hoe deze vroege vissen hun prooi verwerkten.

De studie laat zien dat placodermi niet één type kaak ontwikkelden. Kleine soorten hadden brede, vrijwel gladde kauwplaten. Daarmee konden ze kleine, gepantserde prooien in hun geheel inslikken en vervolgens verpulveren. Grote soorten hadden juist complexere, tandachtige structuren. Die werkten als scherpe wapens waarmee ze schelpdieren en grotere gepantserde prooien eerst konden doorboren, in stukken hakken en verbrijzelen.

Hoewel zowel de kleinste als de grootste onderzochte vissen sterke kaken hadden, gebruikten ze die dus op duidelijk verschillende manieren. De onderzoekers verwachtten dat harde voeding vooral zou leiden tot sterke kaken en brede kauwplaten, maar de resultaten tonen aan dat lichaamsgrootte en de omvang van de prooi minstens zo belangrijk waren. Grotere prooien konden niet direct worden doorgeslikt en vereisten een ingewikkelder bijtoppervlak.

De bevindingen wijzen erop dat de eerste gewervelde kaken zich langs meerdere evolutionaire routes ontwikkelden, aangepast aan uiteenlopende voedselbronnen. Placodermi zijn bovendien belangrijk voor het onderzoek naar de menselijke evolutie: zij gelden als vroege vertegenwoordigers van de lijn die uiteindelijk van vissen naar mensen leidde. Hun anatomie kan daarom inzicht geven in het ontstaan van het menselijke lichaamsplan.