Het verslindende hart van NGC 1097: 140 miljoen zonsmassa's in één beeld

zondag, 22 november 2026 (17:26) - Scientias.nl

In dit artikel:

Een nieuwe composietopname van het balkspiraalstelsel NGC 1097 combineert röntgengegevens van de Chandra-telescoop met ultravioletbeelden van de inmiddels beëindigde Swift-missie en optische beelden van Hubble en een grondtelescoop. De opname vormt een eerbetoon aan Swift, die sinds 2004 snel veranderlijke hemelverschijnselen onderzocht.

NGC 1097 staat op ongeveer 48 miljoen lichtjaar afstand. In het centrum bevindt zich een superzwaar zwart gat van circa 140 miljoen zonsmassa’s. De röntgenstraling toont waar invallende materie tot miljoenen graden wordt verhit voordat ze in het zwarte gat verdwijnt. De ultraviolette straling brengt vooral hete, jonge sterren in beeld, terwijl het optische licht de spiraalarmen en stofbanden zichtbaar maakt.

Rond de kern ligt een ring van ongeveer 5.000 lichtjaar breed, met honderden jonge sterrenclusters. Gas stroomt via de centrale balk naar deze ring en verder richting het zwarte gat. Daardoor worden zowel episoden van stervorming als de activiteit van de kern gevoed. Onderzoek uit 2019 bracht ongeveer 250 clusters in kaart en wees op perioden van intensieve stervorming die elkaar om de 20 tot 30 miljoen jaar afwisselen.

NGC 1097 is al door veel grote telescopen onderzocht, die onder meer de koude stofwolken, de begeleider NGC 1097A en de fijnmazige structuur van de kern vastlegden. De nieuwe opname laat opnieuw zien hoe een balkspiraalstelsel materie naar binnen transporteert, sterren vormt en een actief zwart gat voedt. Hoewel Swift zijn missie beëindigt, blijven de gezamenlijke gegevens met Chandra belangrijk voor onderzoek naar actieve galactische kernen.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Johan Derksen ziet groei Wibra: 'Teken dat het slecht gaat met economie'