Het Reigerstelsel: een galactische ontmoeting die je gezien moet hebben

In dit artikel:

NOIRLab bracht twee op elkaar inwerkende sterrenstelsels in beeld: NGC 5394 en NGC 5395, samen Arp 84. Het paar bevindt zich op ongeveer 160 miljoen lichtjaar van de aarde in het sterrenbeeld Jachthonden. De opname, in december 2019 vrijgegeven door het Gemini Observatorium, toont een vorm die doet denken aan een reiger: het grotere NGC 5395 lijkt het lichaam, terwijl NGC 5394 de kop vormt.

De zwaartekracht van de twee spiraalstelsels vervormt hun armen en perst gas en stof samen. De roodachtige gebieden op de foto zijn daardoor actieve geboortekamers voor nieuwe sterren. NGC 5395 heeft een diameter van circa 140.000 lichtjaar; NGC 5394 is ongeveer 90.000 lichtjaar groot. Hoewel sprake is van een galactische botsing, raken individuele sterren vrijwel nooit elkaar. Vooral gaswolken botsen en reageren op de zwaartekracht. Astronomen denken dat de stelsels al minstens één eerdere passage hebben meegemaakt en verwachten dat toekomstige ontmoetingen het paar verder vervormen, mogelijk tot één stelsel.

Arp 84 wordt bovendien vergeleken met NGC 646, een veel verder gelegen balkspiraalstelsel in het sterrenbeeld Kleine Waterslang. Dat stelsel heeft geen zichtbare buur, maar zijn asymmetrische vorm wijst op een vroegere interactie. NGC 5394 is geclassificeerd als een SBb-stelsel: een spiraalstelsel met een centrale balk en matig gewonden armen. Zulke interacties bieden astronomen inzicht in de manier waarop zwaartekracht de vorm van sterrenstelsels verandert en stervorming onder extreme omstandigheden stimuleert.