'Het ontrafelen van de 3D-structuren van eiwitten vertelt ons hoe de cel werkt'

In dit artikel:

Structuurbioloog Miguel Leung van het Hubrecht Instituut ontvangt de Heineken Young Scientists Award in de Medical and Biomedical Sciences voor zijn onderzoek naar de bouw van eiwitten in geslachtscellen. Met cryo-elektronenmicroscopie en -tomografie brengt hij op hoog detailniveau in kaart hoe zaad- en eicellen zijn opgebouwd en hoe fouten daarin onvruchtbaarheid kunnen veroorzaken.

Bij zaadcellen richt Leung zich op de motor die de staart laat bewegen richting de eicel. Daarvoor ontdekte hij een verrassend ingewikkelde machine van meer dan 150 eiwitten, waarvan veel onderdelen eerder onbekend waren. Die kennis kan helpen verklaren waarom sommige mannen onvruchtbaar zijn.

Ook bij eicellen boekte hij een doorbraak: samen met zijn team liet hij zien dat bepaalde eiwitten een groot opslagcomplex vormen dat eiwitvoorraden bewaart voor de vroege ontwikkeling van het embryo. Mutaties in die eiwitten blijken waarschijnlijk de oorzaak van vruchtbaarheidsproblemen of verstoorde embryonale groei.

Leung benadrukt dat deze aanpak laat zien hoe belangrijk het is om cellen niet alleen in grote lijnen, maar van heel dichtbij te bekijken. Door eiwitstructuren zichtbaar te maken, hoopt hij niet alleen meer inzicht te krijgen in vruchtbaarheid, maar ook in andere processen waarbij trilharen en eiwitinteracties een rol spelen, zoals in de luchtwegen en de hersenen.