Het hele verhaal waarom jij zondag de klok weer moet verzetten: hoe ontstond zomer- en wintertijd?

In dit artikel:

In de nacht van zondag 25 oktober gaat in Nederland de wintertijd in: om 03.00 uur wordt de klok een uur teruggezet. Wintertijd is de standaardtijd; zomertijd is een latere aanpassing waarbij het ’s avonds langer licht blijft.

De invoering van een centrale tijd had aanvankelijk vooral met het spoor te maken. Omdat de zonnetijd per plaats verschilt — in het oosten van Nederland loopt die ongeveer een kwartier voor op het westen — voerde Nederland in 1909 de Amsterdamse Tijd in. Een landelijk spoorboekje werd daarmee veel praktischer.

De zomertijd ontstond tijdens de Eerste Wereldoorlog. Duitsland zette de klok vooruit om langer gebruik te maken van daglicht en kolen te besparen. Nederland nam die regeling, ondanks zijn neutraliteit, over. Tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog werd bovendien de Duitse Tijd ingevoerd, waardoor de Nederlandse klok veertig minuten extra vooruitging. Na de bevrijding werd de zomertijd in 1946 afgeschaft.

Tijdens de oliecrisis van de jaren zeventig kwam het idee terug dat een langer lichte avond energie en olie kon besparen. Nederland voerde de zomertijd in 1977 opnieuw in, mede om dezelfde tijd als de buurlanden te hanteren. Sindsdien wordt de klok elk jaar verzet.

De Europese Commissie en het Europees Parlement wilden in 2019 een einde maken aan die halfjaarlijkse wisseling, maar een definitief besluit is uitgebleven. Onduidelijk blijft ook of landen vervolgens permanent winter- of zomertijd moeten aanhouden. Sommige wetenschappers pleiten voor de Engelse tijd, die beter aansluit bij de Nederlandse zonnetijd. Voorlopig blijft het huidige systeem bestaan.