Help, de industrie verzuipt! 

In dit artikel:

De procesindustrie in Noordwest-Europa is volgens journalist en voormalig Industrielinqs-hoofdredacteur Wim Raaijen niet langer houdbaar in haar huidige, fossiele vorm. In zijn boek *SOS Industrie – Ombouwen of verzuipen* analyseert hij het geïntegreerde industriële systeem van Nederland, België, Duitsland en Noord-Frankrijk, door hem ‘Mega Cluster Europa’ genoemd.

De sterke verwevenheid tussen de industrieclusters was lange tijd een voordeel, maar het systeem wordt steeds kwetsbaarder. De regio kampt onder meer met concurrentie uit Azië, het Midden-Oosten en de Verenigde Staten, Europese bureaucratie, trage vergunningprocedures, netcongestie, hoge kosten, personeelstekorten en een gebrek aan kapitaal. Tegelijkertijd dwingen klimaatverandering en geopolitieke ontwikkelingen tot een ingrijpende verandering van energie- en grondstoffenvoorziening.

Raaijen pleit niet voor het afbreken van de bestaande industrie, maar voor een gerichte ombouw die voortbouwt op de kracht van de regionale clusters. In het tweede en derde deel van het boek beschrijft hij innovaties en mogelijke oplossingen die de sector toekomstbestendig kunnen maken. Industrie, overheden en andere betrokken partijen moeten volgens hem actief samenwerken. Daarom moet de huidige ‘License to Operate’ plaatsmaken voor een ‘License to Change’: niet langer de bestaande situatie beschermen, maar verandering en verbetering mogelijk maken.

Financiering vormt daarbij een cruciale voorwaarde. Veel fabrieken zijn eigendom van internationale concerns met hoofdkantoren buiten Europa. Die bedrijven kunnen Europese productielocaties sluiten wanneer ze onvoldoende rendement opleveren, terwijl hun binding met de regio beperkt is. Raaijen vraagt zich daarom af of multinationals bereid zijn een langetermijnbelang in Europa zwaarder te laten wegen dan snelle winst en of overheden gezamenlijk met de industrie in de transitie willen investeren.

Het boek, dat begin juni verscheen en inmiddels brede aandacht krijgt in de Nederlandse en Vlaamse industrie en politiek, biedt naast een analyse ook een overzicht van nieuwe ontwikkelingen. In een appendix staat een vijf pagina’s tellend reddingsplan voor Mega Cluster Europa, bedoeld als basis voor beleidsmakers, industriële leiders en andere belanghebbenden.