Heb je echt een slecht geweten als je snel schrikt?

In dit artikel:

Snel schrikken betekent niet automatisch dat iemand een slecht geweten heeft. Volgens Marina de Koning-Tijssen, hoogleraar neurologie aan het UMCG, verschillen mensen van nature sterk in hoe snel en heftig ze reageren op onverwachte prikkels. Dat zegt op zichzelf niets over hun karakter of gedrag.

Wel beïnvloedt de gemoedstoestand de schrikreactie. Wie angstig, gestrest of gespannen is, staat meer op scherp en kan daardoor sterker reageren dan normaal. Dat geldt bijvoorbeeld voor iemand die nerveus is voor een presentatie, ook als daar geen schuldgevoel aan ten grondslag ligt.

De angst om betrapt te worden kan wél bijdragen aan heftiger schrikken. Iemand die stiekem iets doet wat niet mag, is al extra alert op mogelijke ontdekking en reageert daarom sneller op een onverwacht geluid. Daar komt de oude volkswijsheid vermoedelijk vandaan. Het verband is echter indirect: niet het slechte gedrag zelf veroorzaakt de schrik, maar de spanning en verwachting die ermee gepaard gaan.

Dat mechanisme wordt ook bewust gebruikt in horrorfilms. Door spanning op te bouwen en kijkers alert te maken op een schrikmoment, kunnen filmmakers de uiteindelijke reactie versterken. Kortom: een heftige schrikreactie kan samengaan met de angst om betrapt te worden, maar is meestal ook goed te verklaren door iemands aanleg, stress of algemene angstigheid. Ze vormt daarom geen betrouwbaar bewijs voor een ‘kwaad geweten’.