Gsm-verbod op school verbetert mentale gezondheid niet: "Jongeren halen schermtijd thuis in"

In dit artikel:

Een strikt smartphoneverbod op school verbetert de mentale gezondheid van tieners niet aantoonbaar. Dat blijkt uit onderzoek van psychologen van de Universiteit van Reykjavik onder bijna 24.000 IJslandse jongeren van 13 tot 15 jaar. De onderzoekers vergeleken 70 scholen: 22 daarvan voerden tussen 2018 en 2023 een verbod in waarbij leerlingen hun telefoon thuis moesten laten of in een kluisje of tas moesten opbergen. Aan de hand van enquêtes uit 2016, 2018 en 2023 onderzochten ze veranderingen in onder meer depressieve klachten, angst, vijandigheid, welbevinden, sociale steun, sociale media en pesten.

Op scholen met en zonder verbod ontwikkelden die factoren zich vrijwel hetzelfde, bij zowel jongens als meisjes. Leerlingen gebruikten sociale media niet minder en voelden zich niet sterker gesteund door vrienden. Volgens psycholoog Marlies Van de Casteele van de Universiteit Gent kan dat komen doordat jongeren hun schermtijd na schooltijd inhalen. Ook in Vlaams onderzoek daalde het gebruik tijdens schooluren, maar steeg het daarna weer. Bovendien waren smartphones tijdens lessen op veel IJslandse scholen al niet toegestaan, waardoor een algemeen verbod weinig extra effect had.

De onderzoekers benadrukken dat mentale problemen meerdere oorzaken hebben en dat een schoolverbod slechts één factor beïnvloedt. Het onderzoek kent bovendien beperkingen: het smartphonegebruik op school werd niet rechtstreeks gemeten, scholen kozen zelf voor een verbod, leerlingen rapporteerden hun eigen ervaringen en de coronaperiode viel binnen de onderzoeksjaren. Mogelijke effecten op aandacht en leerprestaties werden niet onderzocht.

Volgens Van de Casteele kunnen duidelijke regels tijdens lessen en toetsen wel zinvol zijn, maar strenger is niet automatisch beter. Wie meer contact tijdens pauzes wil, moet ook alternatieven bieden, zoals sport of ontmoetingsplekken. De IJslandse onderzoekers pleiten daarom voor een breder beleid met onder meer antipestprogramma’s en lessen over digitale media. Vooral een duidelijke uitleg over het nut van de regels is volgens Van de Casteele belangrijk om jongeren mee te krijgen.