Geriater legt uit: waarom wordt je evenwicht slechter als je ouder bent, en hoe voorkom je valpartijen?

In dit artikel:

Ouderen lopen vaker evenwichtsproblemen en daardoor een hoger valrisico, zegt Francesco Mattace-Raso, hoogleraar geriatrie aan het Erasmus MC. Ongeveer 20–30 procent van de 70-plussers ervaart balansklachten; bij mensen boven de 80 is dat meer dan de helft. Valpartijen kunnen op latere leeftijd verstrekkende gevolgen hebben, zoals breuken en verlies van zelfstandigheid.

Meerdere lichaamsystemen moeten samenwerken om stabiel te blijven staan, en die systemen verslijten met de jaren. Het binnenoor (het evenwichtsorgaan) wordt minder nauwkeurig, het gezichtsvermogen kan afnemen door bijvoorbeeld staar en spier- en gewrichtssensoren (proprioceptie) geven minder precieze informatie door spierverlies en stijvere gewrichten. Ook kan de bloeddruk bij snel opstaan plots dalen (orthostatische hypotensie), wat duizeligheid en een val kan veroorzaken. Bovendien vertraagt de communicatie tussen spieren, zenuwen en hersenen, waardoor coördinatie en het vermogen om een misstap op te vangen afnemen.

Het goede nieuws: veel van die risico’s zijn beïnvloedbaar. Beweging is de belangrijkste maatregel; met name krachtoefeningen en balansoefeningen verlagen het valrisico aanzienlijk. Twee keer per week gerichte krachttraining kan al effect hebben; ook rustig opgebouwde wandelactiviteiten helpen spieren en stabiliteit te behouden. Daarnaast zijn praktische aanpassingen in huis van belang: goede, stabiele schoenen, voldoende verlichting en het weghalen van losse kleedjes of andere struikelgevaren verkleinen het risico. Wie regelmatig duizelig wordt, moet dat serieus nemen en medisch laten onderzoeken.

Kortom: leeftijdsgerelateerde verslechtering van evenwicht heeft meerdere oorzaken, maar door gerichte oefeningen, leefstijlaanpassingen en tijdige medische aandacht zijn veel valpartijen te voorkomen.