Gepersonaliseerd kankervaccin wordt naar verwachting volgend jaar goedgekeurd

In dit artikel:

Een gepersonaliseerd mRNA-vaccin tegen melanoom kan de kans verkleinen dat de huidkanker terugkomt en mogelijk ook het risico op overlijden verminderen. Het vaccin wordt naar verwachting volgend jaar goedgekeurd in de Europese Unie, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, al is de hoge productiekost een belangrijk obstakel.

Aan de studie deden ruim 1.100 volwassenen mee bij wie een melanoom operatief was verwijderd. Zij hadden een groot risico op terugkeer of uitzaaiingen. Twee derde kreeg naast de gebruikelijke immuuntherapie maximaal een jaar lang elke drie weken het persoonlijke vaccin; de overige deelnemers kregen placebo-injecties naast de standaardbehandeling.

Voor ieder vaccin werden het DNA van de tumor en dat van gezonde bloedcellen van dezelfde patiënt vergeleken. Zo konden mutaties worden geselecteerd die alleen in de kankercellen voorkwamen. Het mRNA-vaccin bevat vervolgens informatie voor eiwitten met maximaal 34 van deze mutaties. Daardoor leert het immuunsysteem de specifieke tumor beter herkennen, terwijl de immuuntherapie voorkomt dat afweercellen tijdens hun aanval uitgeput raken.

Na ongeveer twee jaar leefde 82 procent van de patiënten die beide behandelingen hadden gekregen zonder teruggekeerde kanker. In de groep met alleen de standaardbehandeling was dat 70 procent. Volgens de onderzoekers wijst dit vooral op een kleinere kans op terugkeer van de kanker. Omdat de patiënten nog langer moeten worden gevolgd, staat nog niet definitief vast in hoeverre het vaccin de totale overleving verbetert.

Deskundigen noemen de resultaten een belangrijke doorbraak, maar waarschuwen dat een vaccin op maat waarschijnlijk zeer duur wordt. Reuters schatte de kosten eerder op ongeveer 200.000 dollar per behandeling; Moderna heeft zelf nog geen prijs genoemd. Daardoor is het onzeker of nationale zorgstelsels de behandeling breed zullen vergoeden.

Verder onderzoek moet uitwijzen welke patiënten het meeste baat hebben en of kenmerken in bloed of tumor de respons kunnen voorspellen. Ook wordt onderzocht of vergelijkbare vaccins kunnen werken tegen onder meer long-, blaas- en nierkanker en of ze daar zonder aanvullende immuuntherapie effectief zijn.