Genomineerd voor doorbraak van het jaar: hoe ontstaat bliksem?

In dit artikel:

Onderzoeker Christopher Sterpka van ASTRON heeft met gegevens van LOFAR voor het eerst de kleine elektrische vonkjes waargenomen die mogelijk het ontstaan van bliksem verklaren. Wetenschappers weten al eeuwen dat vocht, warme lucht en opstijgende beweging nodig zijn voor onweersbuien, maar het precieze mechanisme achter bliksem bleef onduidelijk. Daarvoor zouden in wolken elektrische velden van ongeveer 1,2 miljoen volt nodig zijn, terwijl zulke sterke velden nooit rechtstreeks waren gemeten.

Volgens een theorie kunnen botsingen tussen water- en ijsdeeltjes in wolken plaatselijk zeer hoge ladingen veroorzaken. De daaruit voortkomende kleine vonkjes kunnen vervolgens uitgroeien tot een ‘leader’, de zich uitbreidende bliksemschicht. Sterpka vond deze signalen in data van LOFAR, een netwerk van duizenden radioantennes met het centrum in Drenthe. Aanvankelijk dacht hij aan ruis, maar nader onderzoek bevestigde dat de waarnemingen echt waren. De ontdekking opent nieuw onderzoek naar bliksem en is genomineerd voor een Quest Wetenschapslintje, dat op 10 november wordt uitgereikt.