Gematigd zijn helpt niet: beide kampen zien je gewoon als de vijand

In dit artikel:

Amerikaanse onderzoekers laten zien dat gematigde standpunten in felle politieke en morele debatten vaak averechts werken. In vijf experimenten ontdekten zij het zogeheten ‘gematigde als buitenstaander’-effect: mensen met een uitgesproken mening zien een gematigd persoon niet als bruggenbouwer, maar juist als iemand van de andere kant. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij abortus, waar voor- en tegenstanders een middenpositie snel als partijdig labelden, en bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen, waar een persoon die beide kandidaten even sterk steunde door veel deelnemers werd ingedeeld bij het kamp van de tegenstander.

Het effect bleek vooral op te treden als deelnemers het onderwerp zagen als een morele strijd én zich bedreigd voelden door de andere kant. Zonder dat gevoel van bedreiging bleef de gematigde persoon vaker echt gematigd in de ogen van de beoordelaars. Volgens de onderzoekers speelt ook mee dat iemand die de eigen kant half steunt, milder wordt beoordeeld dan iemand die de tegenpartij niet expliciet afkeurt. In een laatste experiment rond Israël en Palestina maakte één woord al verschil: een standpunt als ‘beide partijen hebben gelijk’ riep veel meer weerstand op dan ‘geen van beide partijen heeft gelijk’. De praktische les: wie een middenpositie wil verdedigen, kan die beter formuleren als kritiek op beide kampen.