Gasexpert TNO Rene Peters: 'Gooi niet alle Groningse gasputten dicht!'
In dit artikel:
Het Groningse gasveld — ontdekt in 1959 en decennialang de ruggengraat van de Nederlandse energievoorziening — is sinds 2024 stilgelegd. De stapsgewijze afbouw begon nadat de zware aardbeving bij Zeerijp in 2018 het besluit om de winning versneld te stoppen inluidde. Nu staat het ontmantelen en definitief afsluiten van honderden putten op de agenda, maar dat roept nieuwe vragen op over zekerheid, kosten en toekomstige opties.
Wat gebeurt er met een gasput? Het afsluitingsproces is technisch en tijdrovend: resterend gas wordt gecontroleerd afgefakkeld, vervolgens worden de soms drie kilometer diepe productiebuizen verwijderd. Boven het oude reservoir komt een metalen plug, daarna een dikke cementlaag van minstens vijftig meter en uiteindelijk meerdere cementlagen samen zo’n 400 meter. Op circa 60 meter onder het maaiveld wordt nog een laatste plug geplaatst en het bovengrondse deel wordt tot enkele meters onder de grond afgezaagd, zodat het terrein later voor landbouw of woningbouw benut kan worden. Dit is de standaardprocedure in de olie- en gassector en wettelijk verplicht in Nederland.
De discussie is weer opgelaaid door stijgende gasprijzen en geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten. Rene Peters, gastechnologie-expert bij TNO, waarschuwt voor het volledig verzegelen en ontmantelen van alle infrastructuur. Technisch zijn afgesloten putten wel weer te openen, maar dat vergt uitboren en kost ongeveer evenveel als het boren van een nieuwe put; bovendien kan het maanden duren (naar schatting vier tot zes maanden) voordat er weer gas geleverd wordt. Daarom pleit hij voor behoud van onderdelen van de bestaande infrastructuur als strategische buffer voor noodsituaties.
Tegelijkertijd lopen er onderzoeksinitiatieven om de ondergrondse druk te herstellen en zo het risico op aardbevingen te verminderen. Binnen het Kennisprogramma Effecten Mijnbouw wordt onderzocht of het terugpompen van gas of het injecteren van CO2 in lege reservoirs de druk kan stabiliseren. Deze methoden staan nog in de beginfase van onderzoek en moeten op grote schaal worden aangetoond voordat ze praktisch toepasbaar zijn. Het uitstellen van definitief cementeren kan daarnaast mogelijkheden openen voor CO2-opslag.
Samenvattend: hoewel de gaskraan in Groningen dicht is en de ontmanteling al begonnen is, blijft er een groot spanningsveld tussen het veilig en duurzaam afhandelen van de putten en het behouden van strategische en technische opties voor de toekomst. De keuze tussen definitief verzegelen of het bewaren van infrastructuur heeft zowel veiligheids- als klimaat- en energiezekerheidsimplicaties.