Gaat China de VS en SpaceX inhalen op het gebied van herbruikbare raketten?

In dit artikel:

De volgende fase van de ruimtewedloop draait minder om grotere of snellere raketten dan om goedkope, betrouwbare herbruikbaarheid. De Verenigde Staten, en vooral SpaceX, hebben daarin een duidelijke voorsprong. SpaceX heeft boosters – het raketdeel dat de eerste fase van een lancering verzorgt – al honderden keren opnieuw gebruikt. China zette in augustus echter een belangrijke eerste stap: de commerciële onderneming LandSpace liet een booster van de Zhuque-3 na de vlucht veilig landen. Het was voor het eerst dat China daarin slaagde, al is de raket nog niet opnieuw gelanceerd.

China wil volgens zijn vijftiende vijfjarenplan vóór 2030 een leidende ruimtemacht worden. Herbruikbare raketten zijn daarvoor belangrijk, onder meer om astronauten naar de maan te brengen en een eigen satellietnetwerk op te bouwen als alternatief voor Starlink. Volgens defensie-expert Zeno Leoni past die ambitie in een bredere geopolitieke strijd: landen willen zelfstandig satellieten en andere systemen in een baan om de aarde kunnen brengen, zodat ze niet afhankelijk of buitengesloten raken. President Xi Jinping koppelt technologische voorsprong bovendien aan geopolitieke invloed.

Herbruikbaarheid kan de lanceerkosten sterk verlagen. De eenmalig gebruikte Saturn V kostte ongeveer een miljard dollar per lancering, terwijl het huidige Amerikaanse SLS-programma circa vijf miljard dollar per vlucht kost. Kevin Sagis van de Universiteit van Texas vergelijkt de huidige concurrentie daarom met de ruimtewedloop tussen de VS en de Sovjet-Unie. China kan, net als de Sovjet-Unie destijds, grote staatsmiddelen langdurig op één doel richten en is mogelijk bereid grotere risico’s te nemen. In de VS kunnen publieke opinie, verkiezingen en veranderende politieke prioriteiten juist tot minder continuïteit leiden.

SpaceX werkt met een aanpak van snel testen, fouten maken en verbeteren, die meer op Silicon Valley lijkt dan op de traditionele ruimtevaart. Volgens Sagis levert die methode goede resultaten op, maar hij waarschuwt dat de Amerikaanse overheid financiering en belangstelling niet mag laten verslappen wanneer China tijdelijk voorligt. De geschiedenis laat volgens hem zien dat een achterstand niet bepalend hoeft te zijn: de Sovjet-Unie behaalde vroege successen, maar de VS landden uiteindelijk als eerste op de maan.

Ruimtevaarttechnicus Chris Ellis schat dat China technologisch ongeveer tien jaar achterloopt, maar benadrukt dat de ontwikkeling uit honderden afzonderlijke technische uitdagingen bestaat. Op sommige terreinen loopt China al voor. Zo bereikte de methaangedreven Zhuque-2 in 2023 als eerste raket van dat type een baan om de aarde, een prestatie die SpaceX nog niet heeft geleverd.

China ontwikkelt daarnaast onder meer de Pallas-1 van Galactic Energy en de Long March 9, waarvan de eerste trap herbruikbaar moet worden en mogelijk later ook de tweede trap. Bij een test van een andere Long March-raket werd eerder dit jaar een gebruikte eerste trap uit zee gehaald. De Zhuque-3 is met 66 meter ongeveer even groot als een Falcon 9, maar veel kleiner dan SpaceX’ 124 meter hoge Starship. Wel kan de Chinese raket op termijn goedkope satellietlanceringen voor een Starlink-concurrent mogelijk maken.

De precieze Chinese vooruitgang blijft moeilijk te beoordelen. Volgens Ellis zijn Chinese bedrijven minder open over mislukte tests en kunnen zij bewust vaag blijven om concurrenten geen informatie te geven. Geheimhouding en exportbeperkingen zijn bovendien gebruikelijk omdat rakettechnologie ook militaire toepassingen heeft. Daardoor blijft samenwerking tussen onderzoekers beperkt, ondanks de mogelijke voordelen daarvan voor bijvoorbeeld maanbases.