Finland nadert doorbraak voor grootste probleem van kernenergie: permanente kernberging in zicht

In dit artikel:

Finland staat op het punt als eerste land ter wereld een permanente ondergrondse opslagplaats voor hoogradioactief kernafval operationeel te krijgen. De faciliteit Onkalo, gelegen bij de kerncentrale van Olkiluoto in het zuidwesten van het land, wacht op de definitieve beoordeling van de Finse stralings- en nucleaire veiligheidsautoriteit STUK, die naar verwachting eind juni wordt gepubliceerd. Exploitant Teollisuuden Voima (TVO) meldt dat de opslag mogelijk eind dit jaar of begin 2027 in gebruik kan zijn.

Onkalo is in graniet van circa 1,9 miljard jaar oud uitgehakt, op ongeveer 430 meter diepte. Posiva ontwikkelde de locatie en investeerde rond één miljard euro. De installatie is ontworpen om uiteindelijk ongeveer 6.500 ton verbruikte splijtstof uit Finse reactoren op te nemen. Het veiligheidsconcept combineert meerdere barrières: de brandstof wordt in koperen canisters geplaatst, omgeven met bentonietklei die uitzet bij watercontact en zo afdichting en stabiliteit biedt, waarna de tunnels permanent worden afgesloten.

Internationaal is Onkalo uniek omdat de geologische eindberging, als operationeel verklaard, de eerste permanente oplossing voor hoogradioactief afval zou zijn. Veel landen — onder anderen Frankrijk, Canada, Zweden en de Verenigde Staten — bestuderen vergelijkbare diepe opslagconcepten, maar geen enkel project is tot nu toe in de operationele fase geraakt.

Het plan onderstreept de spanning binnen het nucleaire debat: voorstanders noemen diepe geologische berging de meest grondig onderzochte en technisch verantwoorde methode om langdurig risico’s te beheersen; tegenstanders wijzen erop dat zekerheid over materiaal- en gesteente-eigenschappen op tijdschalen van tienduizenden tot honderdduizenden jaren onmogelijk is. Als STUK groen licht geeft, kan Onkalo zowel technisch als politiek een belangrijke precedentwerking hebben voor de toekomst van kernafvalbeheer wereldwijd.