Europa heeft een plan om in één klap miljoenen tonnen grondstoffen te winnen

In dit artikel:

Het EU-onderzoeksproject FutuRaM heeft voor het eerst de omvang van Europa’s “urban mine” in kaart gebracht: een verborgen voorraad van 42 kritieke grondstoffen verspreid over afgedankte elektronica, batterijen, infrastructuur en industriële installaties in 31 landen. Met cijfers uit 2022 laat het onderzoek zien dat er toen ongeveer 5,7 miljoen ton kritieke metalen in producten op de Europese markt kwam, terwijl slechts 1,5 miljoen ton werd teruggewonnen — de rest gaat verloren door export, zwakke inzamelsystemen en ongeregistreerde afvalstromen.

Volgens de onderzoekers kan Europa met veel betere recycling en “urban mining” tegen 2050 jaarlijks tussen de 4,5 en 6,4 miljoen ton van die grondstoffen terugwinnen; in een volledig circulaire economie zou dat tot circa 56% van de Europese behoefte aan primaire materialen kunnen dekken. Vooral materialen als lithium, kobalt en nikkel kunnen daardoor flink bijdragen aan binnenlandse aanvoer — lithiumrecycling zou bijvoorbeeld kunnen stijgen naar meer dan 50.000 ton per jaar.

Urban mining werkt steeds meer als traditionele mijnbouw, maar dan zonder nieuwe ontginning: geautomatiseerde demontage, chemische scheiding en AI-gestuurde sortering maken grootschalige terugwinning mogelijk. De verschuiving zou niet alleen importafhankelijkheid — momenteel geconcentreerd bij landen als China, Congo en Zuid-Afrika — verminderen, maar ook grote klimaatwinst opleveren: tot 300 miljoen ton CO₂-uitstoot per jaar minder in 2050 vergeleken met primaire mijnbouw.

Knelpunten blijven echter bestaan: betere inzameling, lokale raffinagecapaciteit en het tegengaan van de export van waardevolle tussenproducten zijn noodzakelijk om de potentie van Europa’s “grootste mijn” echt te benutten.