Europa dumpte decennia geleden tonnen radioactief afval in zee — nu zien wetenschappers wat ermee is gebeurd

In dit artikel:

Franse onderzoekers brengen voor het eerst systematisch in kaart wat er is gebeurd met radioactief afval dat decennia geleden in de Atlantische Oceaan werd gedumpt. Tussen 1949 en 1982 belandde meer dan 150.000 ton laag- en middelradioactief afval, verdeeld over ruim 200.000 vaten, op 3.000 tot 5.000 meter diepte in de Noordoost-Atlantische Oceaan.

Het door CNRS geleide NODSSUM-project lokaliseerde in 2025 met de autonome robot UlyX 3.355 vaten. Een jaar later onderzochten wetenschappers de dumpplaatsen tijdens twintig duiken met de bemande onderzeeër Nautile, tot op ruim 4.700 meter diepte. Ze zagen sterk gecorrodeerde vaten en op sommige plekken gelekte inhoud. In het omringende water werden onder meer kobalt-60, niobium-94, cesium-137 en americium-241 aangetroffen. De metingen bewijzen echter niet dat grote delen van de oceaan zwaar vervuild zijn; op diepteniveau kunnen stoffen door stromingen sterk worden verdund.

Opvallend is dat de vaten inmiddels als kunstmatige riffen functioneren. Anemonen en sponzen groeien erop en vissen, zeekomkommers en kreeftachtigen gebruiken de structuren als leefgebied of schuilplaats. Onderzoekers hebben daarom water, sediment, micro-organismen en dieren verzameld om te bepalen of radionucliden zich ophopen in het lokale ecosysteem en mogelijk via voedselketens verspreiden.

De dumpplaatsen vormen zo onbedoeld een langetermijnexperiment naar de gevolgen van radioactief afval in de diepzee. De resultaten moeten duidelijk maken of de vervuiling vooral plaatselijk blijft. Volgens de huidige normen zou dergelijk afval niet meer op deze manier worden gestort; langdurige gecontroleerde opslag is nu het uitgangspunt.