Erik Scherder: 'Trauma kan het ontwikkelen en functioneren van het kinderbrein afremmen'

In dit artikel:

Neuropsycholoog Erik Scherder waarschuwt dat langdurige, extreme stress de ontwikkeling en werking van het brein sterk kan beïnvloeden, vooral bij kinderen. Hij noemt de familie Babayants als voorbeeld: het gezin verblijft al anderhalf jaar in een kerk in Kampen, na ongeveer twaalf jaar onzekerheid in Nederland en de dreiging van uitzetting naar Oezbekistan.

Kinderen die op jonge leeftijd oorlog, geweld of langdurige onzekerheid meemaken, hebben later een grotere kans op psychische problemen, zoals angst en moeite met het reguleren van gedrag. Stress kan hersennetwerken beïnvloeden die belangrijk zijn voor taal, empathie, impulscontrole, plannen, flexibel denken en omgaan met tegenslag. Dat kan verklaren waarom iemand situaties verkeerd interpreteert en heftiger reageert, zonder dat dit schadelijk gedrag goedpraat.

Scherder vindt dat er meer aandacht moet komen voor de kwetsbare positie van getraumatiseerde kinderen, zeker wanneer zij opnieuw naar een onbekende omgeving moeten verhuizen. Ook volwassenen kunnen blijvende gevolgen ondervinden, zoals veteranen met PTSS. Bij hen kunnen angstnetwerken overgevoelig blijven, terwijl de hersengebieden die die angst normaal afremmen minder goed functioneren. Externe omstandigheden werken zo door in het interne systeem; mensen die langdurig in angst en onzekerheid leven verdienen daarom extra steun, met bijzondere aandacht voor kinderen.