Erik Scherder over ADHD: 'Veel schermgebruik kan klachten veroorzaken die op ADHD lijken'

In dit artikel:

Hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder (samen met cardioloog Leonard Hofstra) besteedt in hun recente column en podcastaflevering van Het Spreekuur aandacht aan wat ADHD werkelijk is — en wat niet. Ze benadrukken dat ADHD niet simpelweg neerkomt op slechte concentratie: sommige mensen raken snel afgeleid, anderen kunnen juist langdurig verdiept raken. Er worden globaal drie typen onderscheiden: overwegend onoplettend, hyperactief en een gecombineerde vorm, met grote individuele variatie in symptomen.

Biologisch gezien ligt het probleem niet in één “ADHD-centrum”, maar in de manier waarop meerdere hersennetwerken samenwerken — vooral verbindingen tussen frontale cortex, basale kernen en het cerebellum. Deze netwerken regelen emotieregulatie, filteren van prikkels en uitvoerende functies zoals plannen en schakelen; bij ADHD verloopt de signaaloverdracht vaak minder efficiënt, wat concentratie en organisatie bemoeilijkt.

Belangrijk praktisch punt: beweging activeert juist die netwerken die helpen bij focus en prikkelfiltering. Daarom kan sport of cognitief uitdagende activiteit de concentratie verbeteren, en is het vaak contraproductief om drukke kinderen simpelweg stil te zetten. Scherder wijst er ook op dat mensen met ADHD vaak uitblinken in creativiteit en “outside the box”-denken — een positieve kant die niet over het hoofd mag worden gezien.

Tegelijk neemt herkenning van ADHD toe, maar deels lijken ook moderne levensstijlfactoren — constante afleiding door smartphones en het gemak van AI — klachten te veroorzaken die op ADHD lijken. Die externe bronnen verzwakken het gebruik van netwerken voor focus, maar dit betekent niet automatisch een diagnose. Raadzaam is zorgvuldig onderscheid maken: aanpassingen zoals meer beweging, mentale uitdaging en kritisch schermgebruik kunnen al veel opleveren, terwijl bij anderen een formele diagnose en behandeling wezenlijk verschil kunnen maken.