Erik Scherder in Het Spreekuur: 'Mannen- en vrouwenbreinen verschillen minder dan we denken'

In dit artikel:

Hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder licht in deze column — als deel van het duo met cardioloog Leonard Hofstra in de rubriek/podcast Het Spreekuur — toe waarom geslachtsverschillen in gezondheid en in het brein vaak minder eenduidig zijn dan soms wordt aangenomen. Ze beginnen bij een bekend probleem: veel medicatiedoseringen en behandelprotocollen zijn historisch op het mannenlichaam gebaseerd, waardoor klachten bij vrouwen soms minder snel worden herkend en behandelingen niet altijd goed aansluiten. Dit is duidelijk zichtbaar bij hart- en vaatziekten: mannen melden vaker klassieke pijn op de borst, vrouwen vaker vage signalen zoals extreme vermoeidheid of malaise — symptoomvariatie die diagnostiek bemoeilijkt.

Scherder richt zich vervolgens op het brein en stelt dat individuele verschillen doorgaans groter zijn dan de gemiddelde verschillen tussen mannen en vrouwen. Als illustratie bespreekt hij schaken als extreme cognitieve inspanning: onder druk komt noradrenaline vrij, wat zorgt voor een piek in alertheid en focus. Er zijn aanwijzingen dat die piek bij mannen gemiddeld iets langer kan aanhouden dan bij vrouwen, wat mogelijk invloed heeft op prestatieduur op topniveau. Dat zegt echter niets over intelligentie; vrouwen kunnen even strategisch en succesvol zijn. Bovendien spelen hormonen, socialisatie en context een rol: mannen neigen vaker tot aanvallend spel, vrouwen vaker defensief, maar speelstijl kan omslaan afhankelijk van tegenstander en situatie.

De kernboodschap is dat biologische verschillen bestaan, maar het brein zich niet simpel in “mannelijk” versus “vrouwelijk” laat opdelen. Meer zinnig is het te onderzoeken waarom hersenwerking zo sterk tussen individuen varieert, en om diagnostiek en behandeling te personaliseren waarbij zowel biologische als gedragsmatige factoren worden meegenomen. Wie vragen heeft kan die insturen naar hetspreekuur@quest.nl.