Erik Scherder in Het Spreekuur: 'Geef je brein bij rouw tijd om te herstellen'

In dit artikel:

Hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder (in een wisselkolom met cardioloog Leonard Hofstra) legt uit wat rouw met je brein doet en wat je kunt doen om het draaglijker te maken. Rouw ontstaat bij het verlies van een dierbare, het einde van een relatie of het verlies van je gezondheid en triggert een sterke stressreactie die veel lijkt op die bij PTSS: angst- en depressieve gevoelens kunnen opspelen en alledaagse prikkels (een foto, een liedje, een naam) kunnen plots een stortvloed aan emoties oproepen.

In de hersenen gaan emotionele zones tijdelijk in overdrive, terwijl remmende systemen minder goed werken door een verstoorde cortisolhuishouding. Daardoor ervaar je gevoelens intenser, maar heb je er juist minder controle over; concentratie, geheugen en plannen lijden omdat het brein die capaciteiten tijdelijk minder kan inzetten. Ook het immuunsysteem raakt door de stress ontregeld: je wordt vatbaarder voor ziekte en ontstekingsreacties die op hun beurt weer stemming en hersennetwerken negatief beïnvloeden. Zoals Scherder het samenvat: “Je brein is behoorlijk druk met alle emoties en daar kunnen andere mentale functies onder lijden.”

Praktisch advies is beperkt omdat rouw persoonlijk is, maar er zijn wel hulpmiddelen. Beweging kan helpen door remmende emotionele systemen te activeren en emoties beter te reguleren. Evenzo kan bewust ruimte maken voor verdriet — bijvoorbeeld door muziek die je raakt — catharsis bieden en het verwerkingsproces ondersteunen. Belangrijkste boodschap: geef je brein tijd om te herstellen; rouw vergt (veel) geduld en verloopt voor iedereen anders. Voor aanhoudende problemen is professionele steun aan te raden. Scherder en Hofstra behandelen dit soort vragen ook in hun podcast Het Spreekuur.