Erik Scherder in Het Spreekuur: 'Gedraag je niet naar je leeftijd'

In dit artikel:

Erik Scherder, 74 en hoogleraar neuropsychologie, stelt dat je verwachtingen over ouder worden sterker bepalen hoe je brein en gezondheid zich ontwikkelen dan je kalenderleeftijd. Volgens hem werkt een negatieve houding als een zelfvervullende voorspelling: wie denkt dat ouder worden gelijkstaat aan verlies van scherpte, energie en motivatie, gaat vaak ook daadwerkelijk sneller achteruit omdat gedrag zich aan die verwachtingen aanpast.

Scherder benoemt de midlifecrisis als voorbeeld: waar velen die periode tussen veertig en zestig zien als een fase van twijfel en neergang, is het juist een tijd van nieuwe rollen en kansen — kinderen die volwassen worden, eventueel kleinkinderen, uiteenlopende uitdagingen — die het brein kunnen prikkelen. Elke levensfase biedt unieke mogelijkheden om te leren en te groeien; het brein floreert op variatie en nieuwe ervaringen.

Praktisch advies in de column is concreet: zoek actief prikkels op — leer een instrument, kies af en toe een andere wandelroute, blijf uitdagingen aangaan — want inspanning en afwisseling houden cognitieve functies scherp en verminderen zelfs het risico op dementie. Het kernadvies is niet naar je leeftijd te leven maar naar je nieuwsgierigheid: wie zichzelf uitdaagt, kan ook op latere leeftijd verrassende prestaties leveren.

Scherder onderbouwt zijn positie met verwijzingen naar onderzoeken die aantonen dat verwachtingen en gedrag grote invloed hebben op geheugen, motivatie en gezondheid op oudere leeftijd. Hij sluit aan bij een breder psychologisch idee dat mindset en maatschappelijke beelden van veroudering directe gevolgen hebben voor individueel functioneren.

Wie wil meedoen of vragen heeft, kan volgens de column terecht bij de podcast Het Spreekuur van Scherder en cardioloog Leonard Hofstra; lezers kunnen ook mailen naar hetspreekuur@quest.nl. Conclusie: verander je beeld van ouder worden, zoek nieuwe prikkels en blijf je brein actief — ongeacht je leeftijd.