'Er is een competitie tussen alle graspollen in het duinlandschap'

In dit artikel:

Ecoloog Paul Berghuis en zijn collega’s onderzochten waarom duinlandschappen meestal uit verspreide grasplukken bestaan en niet uit aaneengesloten grasvelden. Met een wiskundig model en luchtfoto’s brachten zij de wisselwerking tussen stuivend zand en duingras in kaart.

Graspollen concurreren om het beschikbare zand. Een grote of sterk groeiende pol vangt meer zand op, waardoor die verder groeit en opnieuw meer zand kan vasthouden. Kleinere pollen krijgen daardoor te weinig zand om een duin op te bouwen en verdwijnen mogelijk wanneer ze onder een bepaalde drempel blijven. Uit dit samenspel ontstaat vanzelf een patroon; daarom spreken de onderzoekers van een zelforganiserend systeem.

Het model is gebaseerd op fasescheiding, een proces waarbij stoffen zich opsplitsen in afzonderlijke structuren, zoals oliedruppels in water. De kenmerkende patronen en schaalverhoudingen van dat proces bleken ook in luchtfoto’s van duinen herkenbaar. Dit inzicht kan helpen voorspellen hoe duinen reageren op verstoringen, zoals stormschade, en of zij zichzelf kunnen herstellen. Daarmee biedt het onderzoek aanknopingspunten voor beter beheer en voor het versterken van de veerkracht van duinecosystemen.